Maliyet İlkesi Nedir?
Maliyet ilkesi (tarihi maliyet ilkesi), varlıkların güncel piyasa değeri yerine orijinal satın alma fiyatıyla kaydedilmesini gerektirir. Bu, piyasa fiyatları zamanla değişse bile muhasebe kayıtlarını nesnel ve doğrulanabilir tutar.
Maliyet ilkesi, varlıkların enflasyon veya piyasa değer artışı nedeniyle yukarı yönlü düzeltilmek yerine orijinal edinme maliyetiyle kaydedilip defterlerde tutulması gerektiğini belirtir; ancak amortisman veya değer düşüklüğü nedeniyle değerleri hâlâ azaltılabilir.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir şirket 500.000$'a bir bina satın alıyor. Beş yıl sonra açık piyasada değeri 650.000$ oluyor. Amortisman hariç, bina defterde hangi değerle kayıtlı olmalı?
Maliyet ilkesi, orijinal satın alma fiyatının kaydedilmesini gerektirir Piyasa değeri değişiklikleri kayıtlı tutara yansıtılmaz Bina 500.000$ ile kayıtlı kalır (varsa birikmiş amortisman düşülerek)
Ekipmanın maliyeti 60.000$, hurda değeri 5.000$ ve faydalı ömrü 5 yıl. Doğrusal amortismanla 2 yıl sonra defter değeri nedir?
Yıllık amortisman = (60.000 − 5.000) / 5 = 11.000$ 2 yıl sonra birikmiş amortisman = 11.000 × 2 = 22.000$ Defter değeri = 60.000 − 22.000 = 38.000$
Bir şirket 2015'te 200.000$'a arazi satın aldı. 2026'da benzer araziler 350.000$'a satılıyor. Bu arazi için bilançoda hangi tutar kalır?
Arazi amortismana tabi tutulmaz Maliyet ilkesi onu tarihi maliyetiyle kayıtlı tutar Bilanço, 350.000$'lık piyasa değerinden bağımsız olarak hâlâ 200.000$ gösterir
Bilgi kartları
Mini test
S1.Maliyet ilkesine göre varlıklar hangi değerle kaydedilmelidir?
S2.Maliyet ilkesine göre bir binanın piyasa değeri yükselirse şirket ne yapmalı?
S3.Ekipmanın maliyeti 40.000$, hurda değeri 0$, faydalı ömrü 4 yıl. Doğrusal yöntemle 1 yıl sonraki defter değeri nedir?
S4.Maliyet ilkesine göre hangi varlık genellikle amortismana tabi TUTULMAZ?
“Maliyet İlkesi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Varlıklar her yıl piyasa değerine güncellenir. — Doğrusu: Maliyet ilkesine göre varlıklar tarihi maliyetinde kalır, sadece amortisman veya değer düşüklüğüyle azaltılır.
Maliyet ilkesi sadece fiziksel varlıklara uygulanır. — Doğrusu: Bilançoda kayıtlı hemen hemen tüm varlıklara, bir bedel karşılığında edinilen maddi olmayan duran varlıklar dahil, uygulanır.
Arazi binalar gibi amortismana tabi tutulur. — Doğrusu: Arazinin faydalı ömrü belirsizdir ve amortismana tabi tutulmaz.
Yükselen piyasa değeri raporlanan net kârı artırır. — Doğrusu: Gerçekleşmemiş piyasa kazançları maliyet ilkesine göre tanınmaz; yalnızca gerçek bir satıştan doğan gerçekleşmiş kazançlar kaydedilir.
Sıkça sorulan sorular
Muhasebede maliyet ilkesi nedir?
Varlıkların güncel piyasa değeri yerine orijinal edinme maliyetiyle kaydedilip defterlerde tutulmasını gerektirir.
Maliyet ilkesi formülü nedir?
Defter Değeri = Tarihi Maliyet − Birikmiş Amortisman; birikmiş amortisman doğrusal gibi bir yönteme göre hesaplanır.
Maliyet ilkesinin örnekleri nelerdir?
Piyasa değeri yükselse bile bir binayı orijinal satın alma fiyatıyla kaydetmek ve araziyi süresiz olarak tarihi maliyetiyle defterde tutmak.
Maliyet ilkesine göre defter değeri nasıl hesaplanır?
Tarihi maliyetten birikmiş amortisman (veya varsa değer düşüklüğü) çıkarılır; doğrusal amortismanda birikmiş amortisman = ((Maliyet − Hurda Değer) / Ömür) × Geçen yıl sayısı olarak hesaplanır.