Kardiyovasküler Sistem Nedir?
Kardiyovasküler sistem; oksijen, besin, hormon ve atık maddeleri tüm vücuda taşıyan kalp, kan damarları ve kandan oluşan ağdır. Kalbin ritmik pompalamasıyla desteklenen pulmoner ve sistemik olmak üzere iki bağlantılı devrede çalışır.
Kardiyovasküler sistem, kalbi pompa olarak kullanarak kanı dolaştırır; atardamarlar kanı kalpten uzaklaştırır, toplardamarlar geri getirir, kılcal damarlar dokularla gaz ve besin alışverişi yapar; çıktısı kalp debisi (KD = KH × AV) ile ölçülür.
- 1.Sağ atriyum — Vücuttan vena kava yoluyla oksijensiz kanı alır.
- 2.Sağ ventrikül — Kanı pulmoner kapaktan pulmoner artere pompalar.
- 3.Akciğerler (pulmoner devre) — Kan alveol kılcallarında CO₂ verir, O₂ alır.
- 4.Sol atriyum — Pulmoner venlerden oksijenli kanı alır.
- 5.Sol ventrikül — Oksijenli kanı aort kapağından aorta pompalar.
- 6.Vücut dokuları (sistemik devre) — Kılcal damar yatakları O₂ ve besin verir, CO₂ ve atık toplayarak venler yoluyla sağ atriyuma döner.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Dinlenen bir yetişkinin kalp hızı 70 atım/dk, atım volümü 70 mL. Kalp debisini bulun.
KD = KH × AV KD = 70 × 70 = 4900 mL/dk KD = 4900/1000 = 4,9 L/dk
Egzersiz sırasında kalp hızı 150 atım/dk'ya, atım volümü 100 mL'ye çıkıyor. Yeni kalp debisi nedir?
KD = KH × AV KD = 150 × 100 = 15000 mL/dk KD = 15000/1000 = 15 L/dk
Bir hastanın kalp debisi 90 atım/dk kalp hızında 5,4 L/dk. Atım volümünü bulun.
KD = KH × AV → AV = KD/KH AV = 5400 mL / 90 = 60 mL/atım
Bilgi kartları
Mini test
S1.Bir kişinin KH=80 atım/dk, AV=65 mL. Kalp debisi nedir?
S2.Hangi damar oksijensiz kanı kalpten uzaklaştırır?
S3.Sistemik devreye kan pompalayan oda hangisidir?
S4.Kalp hızı artıp atım volümü sabit kalırsa kalp debisi ne olur?
“Kardiyovasküler Sistem Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Tüm atardamarların oksijenli kan taşıdığını sanmak. — Doğrusu: Pulmoner arter oksijensiz kanı akciğerlere taşır — kural yöne (kalpten uzağa) dayanır, oksijen içeriğine değil.
Kalp debisini sadece kalp hızıyla karıştırmak. — Doğrusu: Kalp debisi hem kalp hızına HEM atım volümüne bağlıdır: KD = KH × AV.
Sistemik toplardamarlardaki kanın her zaman oksijenli olduğunu sanmak. — Doğrusu: Sistemik toplardamarlar oksijensiz kanı kalbe geri taşır; sadece pulmoner ven oksijenli kan taşır.
Kalbin tek bir devresi olduğunu düşünmek. — Doğrusu: Kalp aynı anda iki devre çalıştırır: pulmoner (akciğerlere) ve sistemik (vücuda).
Sıkça sorulan sorular
Kardiyovasküler sistem nedir?
Oksijen, besin ve atıkları pulmoner ve sistemik devreler aracılığıyla taşıyan kalp, kan damarları ve kandan oluşan sistemdir.
Kalp debisi formülü nedir?
KD = KH × AV — kalp debisi, kalp hızı ile atım volümünün çarpımına eşittir, genellikle L/dk cinsinden ifade edilir.
Kardiyovasküler sistem işlevine örnekler nelerdir?
Dinlenimde ~5 L/dk pompalayan bir kalp veya yoğun egzersizde 15-20 L/dk'ya çıkan kalp debisi.
Kalp debisi nasıl hesaplanır?
Kalp hızını (atım/dk) atım volümüyle (mL/atım) çarpıp 1000'e bölerek L/dk'ya çevirin.