Doğal Seçilim Nedir?
Doğal seçilim, Darwin'in evrim mekanizmasıdır: ortamına daha uygun özelliklere sahip bireyler daha başarılı hayatta kalır ve ürer, bu özellikleri sonraki nesillere aktarır. Nesiller boyunca bu süreç bir popülasyonun özelliklerini — ve alel sıklıklarını — değiştirir.
Doğal seçilim, kalıtsal ve avantajlı özelliklere sahip bireylerin daha yüksek göreli uygunluğa (fitness) sahip olduğu, bu yüzden söz konusu özelliklerin nesiller içinde popülasyonda yaygınlaştığı süreçtir.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir popülasyonda AA genotipli bireyler ortalama 4 yavru verirken, en uygun genotip olan BB ortalama 8 yavru veriyor. AA'nın göreli uygunluğu nedir?
Göreli uygunluk w = bireyin yavru sayısı ÷ en yüksek yavru sayısı w(AA) = 4 / 8 w(AA) = 0,5
Bir güve formunun göreli uygunluğu w = 0,7. Bu formun seçilim katsayısı s nedir?
Seçilim katsayısı s = 1 − w s = 1 − 0,7 s = 0,3 (en uygun forma göre üreme başarısında %30 azalma)
Endüstriyel kirlilikten önce bir güve popülasyonunda koyu alel sıklığı 0,05 idi. Kurumla kaplı ağaçlarda koyu güveleri kayıran 50 yıllık seçilimden sonra bu sıklık 0,95'e yükseldi. Sıklık kaç yüzde puan değişti?
Değişim = son sıklık − ilk sıklık Değişim = 0,95 − 0,05 Değişim = 0,90 → 90 yüzde puanlık bir artış
Bilgi kartları
Mini test
S1.'Göreli uygunluk' neyi ölçer?
S2.Aşağıdakilerden hangisi doğal seçilimin gerçekleşmesi için gerekli DEĞİLDİR?
S3.'En uygun olanın hayatta kalması' aslında hangi bireyi ifade eder?
S4.Bir genotipin w'si 0,4. Seçilim katsayısı s nedir?
“Doğal Seçilim Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
'En uygun'u fiziksel olarak en güçlü sanmak. — Doğrusu: Evrimde 'uygun' olmak, üremede en başarılı olmak demektir, fiziksel güçle ilgili değildir.
Bireylerin yaşamları boyunca evrimleştiğini sanmak. — Doğrusu: Bireyler değil, popülasyonlar — nesiller boyunca alel sıklıkları değişerek — evrimleşir.
Doğal seçilimin bir amacı/yönü olduğunu (örn. 'mükemmelliğe doğru') düşünmek. — Doğrusu: Doğal seçilimin öngörüsü veya amacı yoktur — sadece o an hayatta kalma/üremeyi artıran özellikleri kayırır.
Doğal seçilimi Lamarckçılıkla (yaşam boyunca kazanılan özelliklerin kalıtılması) karıştırmak. — Doğrusu: Doğal seçilim yalnızca doğuştan var olan kalıtsal çeşitlilik üzerinde işler, yaşam boyunca kazanılan özellikler üzerinde değil.
Sıkça sorulan sorular
Doğal seçilim nedir?
Doğal seçilim, ortamına daha uygun organizmaların daha başarılı hayatta kalıp ürediği ve özelliklerini bir sonraki nesle aktardığı süreçtir.
Doğal seçilim formülü nedir?
Göreli uygunluk w = Wi/Wmax'tır; bir bireyin yavru sayısını popülasyondaki en uygun genotipin yavru sayısıyla karşılaştırır.
Doğal seçilim örnekleri nelerdir?
Endüstrileşme döneminde biberli güvenin renk değişimi, bakterilerde antibiyotik direnci ve Darwin'in ispinoz gaga boyutları klasik örneklerdir.
Doğal seçilimin uygunluğa etkisi nasıl hesaplanır?
Bir bireyin (veya genotipin) ortalama yavru sayısını, popülasyondaki en yüksek yavru sayısına bölerek göreli uygunluk w bulunur.