Asit-Baz Dengesi Nedir?
Asit-baz dengesi, çözelti içindeki asitler, bazlar ve eşlenik türleri arasındaki dengeyi tanımlar. Dengede, iyonlaşma ve nötrleşme oranları eşit olur ve pH sabit kalır.
Denge halinde, zayıf asitler için [H⁺][A⁻]/[HA] = Ka. Denge konumu asit kuvvetine (Ka) ve derişime bağlıdır.
- 1↓Başlangıç: Sadece HASaf zayıf asit
- 2↓İyonlaşma başlarHA → H⁺ + A⁻
- 3Denge ulaşılırHA ve iyonlar birlikte
Adım adım çözümlü örnekler
0,1 M asetik asit (CH₃COOH) çözeltisi, Ka = 1,8 × 10⁻⁵. Denge halinde [H⁺] bul.
Ka = [H⁺][A⁻]/[HA] 1,8 × 10⁻⁵ = x²/(0,1 − x) ≈ x²/0,1 (x << 0,1 ise) x² = 1,8 × 10⁻⁶, x = 1,34 × 10⁻³ M [H⁺] ≈ 1,34 × 10⁻³ M
0,05 M amonyak (NH₃) çözeltisi, Kb = 1,8 × 10⁻⁵. [OH⁻] bul.
Kb = [NH₄⁺][OH⁻]/[NH₃] 1,8 × 10⁻⁵ = x²/(0,05 − x) ≈ x²/0,05 x² = 9 × 10⁻⁷, x = 9,49 × 10⁻⁴ M [OH⁻] ≈ 9,49 × 10⁻⁴ M
25 °C'de, Kw = 1,0 × 10⁻¹⁴. pH = 5 ise pOH bul.
pH + pOH = 14 pOH = 14 − 5 = 9 [OH⁻] = 10⁻⁹ = 1 × 10⁻⁹ M
Bilgi kartları
Mini test
S1.Denge halinde zayıf asit: güçlü varlığı…
S2.Ka artarsa, asitlik…
S3.Denge halinde hangi oran hangi orana eşit?
S4.25 °C'de nötr çözeltide: [H⁺] = ?
“Asit-Baz Dengesi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Zayıf asitler dengeye ulaşmaz. — Doğrusu: Tüm reaksiyonlar dengeye ulaşır; zayıf asitler kısmi iyonlaşır.
Kw sıcaklıkla değişmez. — Doğrusu: Kw = 1,0 × 10⁻¹⁴ sadece 25 °C'de; diğer T'de değişir.
Kuvvetli asit küçük Ka'ya sahip. — Doğrusu: Kuvvetli asitler çok büyük Ka'ya sahiptir (etkili tam iyonlaşma).
Nötr, H⁺ veya OH⁻ olmadığı anlamına gelir. — Doğrusu: Nötr: [H⁺] = [OH⁻] = 1 × 10⁻⁷ M, 25 °C'de.
Sıkça sorulan sorular
Asit-baz dengesi nedir?
İyonlaşma ve yeniden birleşme arasındaki dinamik dengeleme; ileri ve geri oranlar dengede eşittir.
Neden zayıf asitler dengeye ulaşır?
Sadece kısmi iyonlaşırlar. Geri reaksiyon (yeniden birleşme) önemli hale gelir ve ileri reaksiyonu dengeler.
Derişim Ka'yı nasıl etkiler?
Ka belirli bir sıcaklıkta sabittir; derişim denge konumunu etkiler ama Ka'yı değil.
Ka ve pKa arasındaki ilişki nedir?
pKa = −log(Ka). Daha küçük pKa = daha kuvvetli asit; eşlenik çiftler için pKa + pOH = 14.