Hız Yasası Nedir?
Hız yasası, reaksiyon hızını reaktif konsantrasyonlarla ilişkilendiren matematiksel bir ifadedir. Şu şekildedir: hız = k[A]^m[B]^n, burada m ve n üsleri deneysel olarak belirlenmiş, stokiyometriden değil.
Hız yasası, reaksiyon hızının reaktif konsantrasyona nasıl bağlı olduğunu ifade eder. Hız sabiti k, sıcaklığa özgüdür. Reaksiyon mertebesi m ([A] için) ve n ([B] için) deneysel veriler uydurularak bulunmuştur — stokiyometrik katsayılara EŞİT DEĞİLDİR.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
2A + B → ürünler reaksiyonu için hız yasası bulunur: hız = k[A][B]². k = 0.5 M⁻²s⁻¹, [A] = 0.2 M, [B] = 0.1 M ise hızı bul.
hız = k[A][B]² hız = (0.5)(0.2)(0.1)² hız = (0.5)(0.2)(0.01) hız = 0.001 M/s = 1.0 × 10⁻³ M/s
Reaktif konsantrasyonu iki katına çıkarılır. Eğer reaksiyon [A]'da birinci mertebe ise, hız ne olur?
Birinci mertebe: hız = k[A]¹ = k[A] [A] iki katına çıkarsa: yeni hız = k(2[A]) = 2k[A] Hız da iki katına çıkar (×2)
[A]'da ikinci mertebe bir reaksiyon için [A] üç katına çıkarsa, hız nasıl değişir?
İkinci mertebe: hız = k[A]² [A] üç katına çıkarsa: yeni hız = k(3[A])² = 9k[A]² Hız dokuz kata artar (×9)
Bilgi kartları
Mini test
S1.hız = k[A]²[B] için [A]'nın mertebesi:
S2.Eğer bir reaksiyon A'da birinci mertebeye sahipse ve hız yasası hız = k[A] ise, [A] iki katına çıkarıldığında:
S3.hız = k[X]³ için [X] iki katına çıkarılsa, hız artış faktörü:
S4.Hız sabiti k'nın birimleri neye bağlı?
“Hız Yasası Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Hız yasası üslerinin stokiyometrik katsayılara eşit olduğunu varsaymak. — Doğrusu: Üsler deneysel olarak bulunmuştur — nadiren katsayılara eşittirler.
Deneysel veri olmadan bir reaksiyon için hız yasası yazmak. — Doğrusu: Hız yasası DENEYSEL OLARAK belirlenmelidir; asla denklemden tahmin etmeyin.
k'nın sıcaklıkla değiştiğini unutmak. — Doğrusu: k sıcaklığa bağımlıdır; hız yasası sadece verilen sıcaklıkta geçerlidir.
'[A]'nın mertebesi' ile toplam mertebeyi karıştırmak. — Doğrusu: [A]'nın mertebesi = üs m; toplam mertebe = m + n.
Sıkça sorulan sorular
Bir hız yasasının genel formu nedir?
hız = k[A]^m[B]^n, burada k hız sabitidir, m ve n deneysel olarak belirlenen üslerdir.
Hız yasası nasıl belirlenir?
Deneysel olarak — farklı konsantrasyonlarda ilk hızları ölçün ve verilere uyan üsleri bulun.
Sıfırıncı mertebe, birinci mertebe ve ikinci mertebe arasındaki fark nedir?
Sıfırıncı mertebe: hız = k ([A]'den bağımsız). Birinci mertebe: hız ∝ [A]. İkinci mertebe: hız ∝ [A]².
Hız yasası üssü kesir olabilir mi?
Evet — kesirli üsler karmaşık veya zincir reaksiyonları için mümkündür.