Tek Yer Değiştirme Tepkimeleri Nedir?
Tek yer değiştirme tepkimeleri, bir elementinin bir bileşikteki diğer elementi yerini aldığı tepkimelerdir. A + BC → AC + B kalıbını izlerler. Bu tepkimeler aktivite serisine bağlıdır, bu seri elementleri elektron kaybetme eğilimine göre sıralar.
Tek yer değiştirme tepkimesinde bir element bir bileşikteki diğer elementi yerini alır: A + BC → AC + B. Sadece daha aktif bir element daha az aktif olana yerini verebilir. Örn: Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu (demir, bakırın yerini alır).
- •Element A (daha aktif)
- •Bileşik BC (B daha az aktif)
- •Yeni bileşik AC (A ve C bağlanır)
- •Serbest element B
Adım adım çözümlü örnekler
Demir (Fe) bakır sülfat (CuSO₄) ile tepkime verir. Demir bakırdan daha aktif olduğu için yerini alır. Yaz ve dengele.
Dengesiz: Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu Fe: her iki tarafta 1 ✓ Cu: her iki tarafta 1 ✓ S: her iki tarafta 1 ✓ O: her iki tarafta 4 ✓ Dengelenmiş: Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu
Çinko (Zn) hidrojenden daha aktiftir. Zn HCl ile tepkime verirken H'ın yerini alır. Dengelenmiş denklemi yaz.
Dengesiz: Zn + HCl → ZnCl₂ + H₂ Zn: her iki tarafta 1 ✓ H: solda 1, sağda 2 (dengesiz) Cl: solda 1, sağda 2 (dengesiz) Dengele: solda 2 HCl, sağda 1 H₂ lazım Dengelenmiş: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂
Magnezyum (Mg) çinkoden daha aktiftir. Mg ZnCl₂ ile tepkime verirken Zn'ın yerini alır. Dengele.
Dengesiz: Mg + ZnCl₂ → MgCl₂ + Zn Mg: her iki tarafta 1 ✓ Zn: her iki tarafta 1 ✓ Cl: her iki tarafta 2 ✓ Dengelenmiş: Mg + ZnCl₂ → MgCl₂ + Zn
Bilgi kartları
Mini test
S1.Aşağıdakilerden hangisi tek yer değiştirmedir?
S2.A + BC → AC + B'de ne olur?
S3.Bakır HCl'den hidrojen yerinden çıkarabilir mi?
S4.Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu tepkimesinde Fe neden Cu'ün yerini alır?
“Tek Yer Değiştirme Tepkimeleri Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Herhangi bir element diğerinin yerini alabilir. — Doğrusu: Sadece daha aktif element daha az aktif olanın yerini alabilir (aktivite serisine göre).
Tek yer değiştirmede bir ürün vardır. — Doğrusu: Tek yer değiştirmede iki ürün vardır: yeni bileşik ve serbest element.
Aktivite serisi rastlantısaldır. — Doğrusu: Aktivite serisi elementleri elektron kaybetme eğilimine göre sıralar — daha aktif olanlar üsttedir.
Bakır demirin yerini alabilir. — Doğrusu: Hayır, demir daha aktif. Demir bakırın yerini alabilir, ama tersi değil.
Sıkça sorulan sorular
Tek yer değiştirme nedir?
Bir element bileşikteki diğer elementi yerini aldığı tepkimedir: A + BC → AC + B.
Neden sadece aktif elementler yerini alır?
Daha aktif elementler elektron kaybetme eğilimi daha yüksektir ve bağ kurabilir, bu yüzden daha az aktif olanların yerini alabilirler.
Aktivite serisi nedir?
Elementleri elektron kaybetme eğilimine göre sıralayan liste. Daha aktif olanlar (listenin üstü) daha az aktif olanları yerinden çıkarabilir.
Tek yer değiştirme örneği ver.
Çinko hidroklorik asit ile tepkime verir: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂. Çinko hidrojeni yerinden çıkarır.