🎓 Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri tarafından hazırlandı

Bütçe Kısıtı nedir?

Bütçe kısıtı, tüketicinin geliri ve mal fiyatları göz önünde bulundurularak satın alabileceği iki malın tüm kombinasyonlarını temsil eder. Uygun ve uygun olmayan sepetler arasındaki sınırı gösterir. Gelir veya fiyatlar değiştiğinde kısıt kayar.

Kısa cevap

Bütçe kısıtı Px·Qx + Py·Qy = M denklemidir. Burada Px ve Py fiyatlar, Qx ve Qy miktarlar, M ise toplam gelirdir. Çizgi üzerindeki veya içindeki tüm noktalar uygun fiyatlıdır.

Bütçe kısıtı: uygun bölge

x: X malı (birim) · y: Y malı (birim)Bütçe doğrusuUygun bölge

Kendin dene: interaktif hesaplayıcı

Y malının max miktarı

—birim

= (100 - 5*10) / py

Toplam gelir100 ₺X malının fiyatı5 ₺/birimSeçilen X malı miktarı10 birim

Adım adım çözümlü örnekler

Gelir = 100₺, X fiyatı = 5₺, Y fiyatı = 10₺. 8 birim X alırsanız max Y nedir?

X'e harcanan = 5 × 8 = 40₺
Y için kalan = 100 − 40 = 60₺
Max Y = 60 / 10 = 6 birim

200₺ bütçe, Px = 20₺, Py = 4₺. X = 0 olduğunda Y eksenini kesişim noktasını bulun.

Bütçe denklemi: 20·Qx + 4·Qy = 200
Qx = 0 olduğunda: 4·Qy = 200
Qy = 50 birim

Gelir 80₺'den 120₺'ye çıkıyor. Px = 10₺ ise X eksenini kesişim noktası nasıl değişir?

Eski X ekseni kesişim: 80/10 = 8 birim
Yeni X ekseni kesişim: 120/10 = 12 birim
Kesişim 4 birim artar (dış paralel kaydırma).

Bilgi kartları

Mini test

S1.M = 100₺, Px = 5₺, Py = 4₺, 10 birim X alırsanız max Y?

Doğru cevap: B. X'e harcanan = 5×10 = 50₺. Kalan = 100−50 = 50₺. Y = 50/4 = 12,5 ≈ 12.

S2.Gelir arttığında bütçe doğrusu…

Doğru cevap: B. Daha yüksek gelir = tüm kombinasyonlar için daha fazla satın alma gücü — dış paralel kaydırma.

S3.Px·Qx + Py·Qy = M'nin eğimi nedir?

Doğru cevap: B. Qy için çöz: Qy = (M − Px·Qx)/Py → eğim = −Px/Py.

S4.Px iki katına çıkıp M ve Py aynı kalırsa, X ekseni kesişimi…

Doğru cevap: B. X kesişimi = M/Px. Px iki katına çıkarsa, kesişim yarıya iner.

📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.↓

Bounlu uygulamalarıyla daha iyi çalış

Notek

“Bütçe Kısıtı nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.

Ücretsiz indir

PromySınav ve ödev tarihlerini Promy ile kaçırma: e-postandaki teslim tarihlerini yapay zekâ otomatik hatırlatıcıya çevirir.

Sık yapılan hatalar

✗

Bütçe kısıtı her zaman yukarıya eğimlidir. — Doğrusu: Her zaman aşağıya eğimlidir (−Px/Py) — bir malı diğeriyle ikame edersiniz.

✗

Bütçe doğrusu dışındaki noktalar uygun fiyatlıdır. — Doğrusu: Sadece doğru üzerindeki veya içindeki noktalar uygun; dışında harcama geliri aşar.

✗

Gelir değişirse bütçe doğrusu hareket etmez. — Doğrusu: Gelir artışı doğruyu dışa, azalışı içe kaydırır.

✗

Bütçe doğrusunun eğimi miktarlar oranına eşittir. — Doğrusu: Eğim −Px/Py fiyat oranıdır — miktar ile ilişkili değildir.

Sıkça sorulan sorular

Bütçe kısıtı formülü nedir?

Px·Qx + Py·Qy = M — her iki malda toplam harcama gelirinize eşit.

Bütçe kısıtı bize ne anlatır?

Tüm uygun mal kombinasyonlarını tanımlar. Optimal seçim, bütçe doğrusunun bir kayıtsızlık eğrisine teğet olduğu noktadadır.

Fiyat değişikliği bütçe doğrusunu nasıl etkiler?

Px artarsa, X kesişimi azalır ve doğru içe döner. Doğrunun eğimi (−Px/Py) de dikleşir.

Neden bütçe doğrusu düz çizgidir, eğri değil?

Birim fiyatlar sabittir, bu yüzden ikame doğrusaldır. Bütçe kısıtı her zaman düz bir çizgidir.

İlgili konular

Ekonomik OkuryazarlıkÖdemeler Dengesi Nedir?Ekonomik OkuryazarlıkTüketici Fazlası nedir?Ekonomik OkuryazarlıkDöviz Kuru Nedir?Ekonomik OkuryazarlıkGSYİH Hesaplaması Nedir?Ekonomik OkuryazarlıkKayıtsızlık Eğrileri nedir?Ekonomik OkuryazarlıkTalep Fiyat Esnekliği Nedir?Ekonomik OkuryazarlıkÜretici Fazlası Nedir?Ekonomik OkuryazarlıkÜretim Fonksiyonu nedir?Ekonomik OkuryazarlıkÜretim Olanakları Sınırı nedir?Ekonomik OkuryazarlıkMali Politika nedir?