Bounlu
🎓 Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri tarafından hazırlandı

İşlemsel yükselteç (op-amp) nedir?

İşlemsel yükselteç (op-amp), iki girişi arasındaki gerilim farkını yükselten yüksek kazançlı bir entegre devredir. Geri besleme dirençleriyle, analog elektronikte yaygın kullanılan hassas ve ayarlanabilir bir yükselteç hâline gelir.

Kısa cevap

Op-amp, girişleri arasındaki farkı yükseltir; geri besleme ile kazancı dış dirençlerle belirlenir, örneğin eviren yapıda Vout = −(Rf/Rin)·Vin.

Eviren ve Evirmeyen Yükselteç
Eviren (Inverting)
  • •Giriş eviren (−) uca uygulanır
  • •Çıkış, girişle 180° faz farklıdır
  • •Kazanç = −Rf/Rin
  • •(+) girişte sanal toprak oluşur
Evirmeyen (Non-Inverting)
  • •Giriş evirmeyen (+) uca uygulanır
  • •Çıkış, girişle aynı fazdadır
  • •Kazanç = 1 + Rf/Rin
  • •Çok yüksek giriş empedansı
01

Kendin dene: interaktif hesaplayıcı

Çıkış gerilimi Vout
-10V
= -(10/1)*1
02

Adım adım çözümlü örnekler

Eviren bir yükselteçte Rf = 10 kΩ, Rin = 1 kΩ ve Vin = 0,5 V. Vout'u bulun.

Vout = −(Rf/Rin)×Vin = −(10/1)×0,5
= −5 V

Evirmeyen bir yükselteçte Rf = 20 kΩ, Rin = 5 kΩ ve Vin = 1 V. Vout'u bulun.

Kazanç = 1 + Rf/Rin = 1 + 20/5 = 5
Vout = 5 × 1 = 5 V

Bir op-amp'in açık çevrim kazancı A = 100.000 ve girişleri V+ = 2,0001 V, V− = 2 V. Vout'u bulun.

Vout = A×(V+ − V−) = 100000 × 0,0001
= 10 V (pratikte besleme sınırına yakın doyuma ulaşır)
03

Bilgi kartları

04

Mini test

S1.İdeal bir op-amp'in giriş empedansı:

Doğru cevap: B. İdeal op-amp'ler pratikte giriş akımı çekmez, bu da sonsuz giriş empedansı anlamına gelir.

S2.Eviren yükselteç kazanç formülü nedir?

Doğru cevap: B. Eviren yapının kazancı Av = −Rf/Rin'dir, işaret tersine döner.

S3.Evirmeyen yükselteç kazanç formülü nedir?

Doğru cevap: C. Evirmeyen kazanç her zaman en az 1'dir: Av = 1 + Rf/Rin.

S4.Eviren yükselteçte çıkış, girişe göre:

Doğru cevap: B. Eviren yapı işareti tersine çevirir, 180° faz farkı oluşturur.
📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.↓
Bounlu uygulamalarıyla daha iyi çalış
Notek
Notek

“İşlemsel yükselteç (op-amp) nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.

Ücretsiz indir
Notek 1Notek 2Notek 3Notek 4Notek 5
PromyPromySınav ve ödev tarihlerini Promy ile kaçırma: e-postandaki teslim tarihlerini yapay zekâ otomatik hatırlatıcıya çevirir.
05

Sık yapılan hatalar

✗

Op-amp çıkışının geri besleme olmadan doğrudan yükseltilmiş giriş olduğunu sanmak. — Doğrusu: Pratik op-amp devreleri, kazancı hassas şekilde ayarlamak için geri besleme dirençleri (Rf/Rin) kullanır.

✗

Eviren kazanç formülünde negatif işareti unutmak. — Doğrusu: Av = −Rf/Rin — çıkış girişe göre ters işaretlidir.

✗

Op-amp girişinin önemli akım çektiğini varsaymak. — Doğrusu: İdeal bir op-amp pratikte sıfır giriş akımı çeker.

✗

Eviren ve evirmeyen kazanç formüllerini karıştırmak. — Doğrusu: Eviren kazançta +1 terimi yoktur; evirmeyen kazançta her zaman +1 vardır.

06

Sıkça sorulan sorular

İşlemsel yükselteç (op-amp) nedir?

Op-amp, iki girişi ve bir çıkışı olan, geri besleme ile hassas kazanç ayarlanabilen yüksek kazançlı bir entegre devre yükselteçtir.

Op-amp kazanç formülü nedir?

Eviren yapıda Av = −Rf/Rin, evirmeyen yapıda Av = 1 + Rf/Rin'dir.

Op-amp devrelerine örnekler nelerdir?

Toplayıcı yükselteçler, integratörler, türev alıcılar, komparatörler ve aktif filtreler op-amp kullanır.

Op-amp çıkış gerilimi nasıl hesaplanır?

Geri besleme dirençleriyle belirlenen kazanç, giriş gerilimiyle çarpılır: Vout = Av × Vin.

İlgili konular
Elektrik-Elektronik MühendisliğiAlternatif akım devresi nedir?Elektrik-Elektronik MühendisliğiMantık Kapıları Nedir?Elektrik-Elektronik MühendisliğiTransistör nedir?Elektrik-Elektronik MühendisliğiKondansatörler Nedir?Elektrik-Elektronik MühendisliğiEmpedans nedir?Elektrik-Elektronik MühendisliğiBobinler (İndüktörler) Nedir?Elektrik-Elektronik MühendisliğiKirchhoff Yasaları Nedir?