🎓 Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri tarafından hazırlandı

Edilgen Çatı Nedir?

Edilgen çatı, yapanın (aktörnün) yerine hareketin alıcısına odaklanır. 'Şef akşam yemeğini pişirdi' yerine 'Akşam yemeği şef tarafından pişirildi' deriz. Özne yapılan şey olur ve orijinal yapan 'tarafından' cümlesiyle görünür veya atlanır. Edilgen çatı, resmi yazılarda, haberlerde ve bilimsel metinlerde yaygındır.

Kısa cevap

Edilgen çatı, yapanın yerine eylem ve yapılanı vurgular. Yapısı: be + geçmiş ortaçlık (+ by ajanı). Örnek: 'Mektup Tom tarafından gönderildi,' değil 'Tom mektubu gönderdi.'

Etken Çatıdan Edilgen Çatıya Dönüşüm

1
ETKEN
Özne (yapan) + fiil + nesne (yapılan)
↓
2
DEĞİŞİKLİK
Nesne özne olur | Yapan 'tarafından' cümlesine gider | 'be' + geçmiş ortaçlık ekle
↓
3
EDİLGEN
Özne (yapılan) + be + fiil (geçmiş ortaçlık) + tarafından + ajanı

Adım adım çözümlü örnekler

Etken: Öğretmen dersi öğretti. Edilgene çevir.

Belirle: özne = öğretmen, fiil = öğretti, nesne = ders.
Edilgen: Ders öğretmen tarafından öğretildi.
Odak derse (yapılan) kaymıştır.

Etken: Sanatçı duvarı boyadu. Edilgene çevir.

Özne = sanatçı, fiil = boyadu, nesne = duvar.
Edilgen: Duvar sanatçı tarafından boyandı.
Veya ajan atlanabilir: Duvar boyandı.

Etken: Onlar köprüyü geçen yıl yaptılar. Edilgene çevir.

Özne = onlar, fiil = yaptılar, nesne = köprü, zaman = geçen yıl.
Edilgen: Köprü geçen yıl yapılmıştır.
Ajan atlanabilir: önemli olmadığında.

Bilgi kartları

Mini test

S1.Hangisi edilgen çatıda?

Doğru cevap: B. 'Kedi köpek tarafından kovalandı' be + geçmiş ortaçlık (kovalandı) kullanır.

S2.Edilgene çevir: 'John kapıyı açtı.'

Doğru cevap: B. Nesne 'kapı' özne olur; 'was' + geçmiş ortaçlık 'açıldı' ekle.

S3.'Mektup gönderilmiştir' hangi zaman?

Doğru cevap: D. 'İşleyişi' değiştir; 'gönderilmiştir' = was + past participle → mükemmel geçmiş edilgen.

S4.'Pencere kırılmıştı' örneğinde ajan neden atlanmış?

Doğru cevap: B. 'Tarafından...' atla, ajan açıksa veya odakla ilgisizse.

📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.↓

Bounlu uygulamalarıyla daha iyi çalış

Notek

“Edilgen Çatı Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.

Ücretsiz indir

PromySınav ve ödev tarihlerini Promy ile kaçırma: e-postandaki teslim tarihlerini yapay zekâ otomatik hatırlatıcıya çevirir.

Sık yapılan hatalar

✗

Pasta onlar tarafından geçen gün yenmişti. — Doğrusu: Pasta geçen gün yenmişti. (Ajan atlanabilir açık veya önemsiz olduğunda.)

✗

Rapor müdür tarafından yazılmadı. — Doğrusu: Rapor müdür tarafından yazılmıştır. 'Yazılmıştır' kullan (geçmiş ortaçlık), 'yazıldı' değil.

✗

Kitap dün sizin tarafından okundu mu? — Doğrusu: Kitap dün sizin tarafından okundu mu? (Aslında doğru!)

✗

Pencere rüzgar tarafından açılmıştır. — Doğrusu: Pencere rüzgar tarafından açılmıştır olmuştur. 'Olmuş' + geçmiş ortaçlık kullan.

Sıkça sorulan sorular

Edilgen çatı nedir?

Edilgen çatı, yapanın yerine eylemi ve alıcıyı vurgular. Örnek: 'Pastayi yedik' vs 'Pasta yenmişti.'

Neden edilgen çatı kullanılır?

Resmi yazılarda, haberlerde, bilimde yapan öneminden daha az, eylemi daha fazla önemli olduğunda.

Tüm etken cümleler edilgene dönüştürülebilir mi?

Hayır. Sadece geçişli fiiller (nesnesi olan) edilgene dönüştürülebilir. Geçişsiz fiiller (uyumak, gelmek) dönüştürülemez.

Edilgen çatı yanlış mı?

Hayır. Edilgen çatı dilbilgisi olarak doğrudur, ama gündelik konuşmada garip seslenebilir. Bağlama uygun kullan.

İlgili konular

İngilizceAkademik Söz Öbekleri Nedir?İngilizceAkademik Kelime Hazinesi nedir?İngilizceAksent ve Dil Çeşitliliği Nedir?İngilizceSıfat + İsim Eş-Oluşumları Nedir?İngilizceZarfsal Cümleler nedir?İngilizceOlumlu İfadeler Nedir?İngilizceGönderme Nedir?İngilizceBelirsizlik Nedir?İngilizceÖzür Dilemek ve Açıklama Yapmak Nasıl?İngilizceArgüman Yapısı Nedir?