Önek ve Sonek Nedir?
Önek ve sonek, köklü sözcüklerin başına ve sonuna eklenen morfemlerdir. Önekler başında gider (un-, re-) anlamı değiştirir; sonekler sonunda gider (-tion, -ness) sözcük sınıfını değiştirir. Birlikte İngilizce kelime oluşturmanın omurgasını oluştururlar.
Önek ve sonek, köklü sözcüklere eklenen harf dizileridir — önekler başında (un-, re-, dis-), sonekler sonunda (-tion, -ness, -ful) — yeni sözcükler ve anlamlar oluşturmak için.
- 1↓Önekun-, re-, dis-, pre-, anti-, over-, under-, non-
- 2↓Kök Sözcükmutlu, yap, görün, iyilik, arkadaş, dikkat
- 3↓Sonek-tion, -ness, -ful, -less, -able, -ly, -ment, -ize
- 4Sonuçmutsuz, yeniden yap, görünmez, iyilik hali, dostça, dikkatli, önemsiz
Adım adım çözümlü örnekler
Sözcük inşa et: mutsuz + sonek -lik
mutsuz = sıfat (un- + mutlu) -lik soneki ekle (isim yapar): mutsuzluk Anlamı: mutsuz olma hali
Analiz et 'anlaşmazlık': önek + kök + sonek
anlaş- (kök) + -maz (sonek) + -lık (sonek) Anlamı: anlaşmama durumu
Sözcük yarat 'dikkat' + un- + -ful + -ness
dikkat → dikkatlı (dikkat + -lı) dikkatsiz (dikkatsiz) dikkatsiz + -lik → dikkatsizlik (dikkatsiz olma durumu)
Bilgi kartları
Mini test
S1.un- önekinin anlamı nedir?
S2.Hangi sonek sıfatı isime çevirir?
S3.Analiz et 'mutsuzca': kaç morfem?
S4.dis- önekinin anlamı nedir?
“Önek ve Sonek Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Önek ve sonekleri karıştırma — yanlış uca ekleme. — Doğrusu: Önek = başında (un-, re-); sonek = sonunda (-tion, -ness).
Soneklerin sözcük sınıfı değişikliğini görmezden gelmek. — Doğrusu: mutlu (sıf) + -lik → mutluluk (isim); mutlu + -ca → mutlu (zarf).
Bir sözcüğe zorla önek/sonek ekleme. — Doğrusu: Bazı sözcükler direnç gösterir — sandalye → *unsandalye ✗, normal değil.
Sonek eklerken harfleri katlamak. — Doğrusu: Genelde: mutlu + -lik = mutluluk (değil mutsuluk). 'e' sözcükleri dikkat (ümit + -li = ümitli).
Sıkça sorulan sorular
Önek ve sonek nedir?
Morfemler (sözcük parçaları): başına önekler (un-, re-), sonuna sonek (-tion, -ness) — köklerden yeni sözcükler oluşturur.
Bir sözcük hem önek hem sonek alabilir mi?
Evet — mutsuzca = un- (önek) + mutsuz (kök) + -ca (sonek). Birden fazla afiks birleşir.
dis- ve un- arasında fark?
Her ikisi olumsuzlaştırır; dis- geri çevirme ima eder (koparmak), un- sadece değil (mutsuz).
Kaç önek ve sonek var?
Pek çok yaygını: un-, re-, dis-, pre-, anti-, over-, under-, -tion, -ness, -ful, -less, -ly, -able, -ment, -ize.