Arbitraj Fiyatlandırma Teorisi (APT) Nedir?
Arbitraj Fiyatlandırma Teorisi (APT), finansal varlıkların beklenen getirilerini açıklamak için geliştirilmiş bir modeldir. Varlık getirilerinin, genel ekonomik faktörler ve piyasa riskleri gibi çeşitli faktörlerden etkilendiğini savunur.
APT, varlık getirilerini tek bir faktöre (CAPM gibi) bağlamak yerine, enflasyon, faiz oranları, endüstriyel üretim gibi birden fazla makroekonomik faktörün varlık getirileri üzerindeki etkisini dikkate alan bir fiyatlama modelidir.
Adım adım çözümlü örnekler
Bir yatırımcının elinde bulunan bir hisse senedinin APT modeline göre beklenen getirisini hesaplayalım. Risksiz faiz oranı %3, enflasyon faktörünün beta değeri 0.8 ve risk primi %2, faiz oranı faktörünün beta değeri 0.5 ve risk primi %1.5 olsun. Diğer faktörlerin etkisinin ihmal edildiği varsayılacaktır.
1. Risksiz faiz oranını belirleyin: R_f = 0.03.
2. Enflasyon faktörünün katkısını hesaplayın: \beta_{i,1} \lambda_1 = 0.8 * 0.02 = 0.016.
3. Faiz oranı faktörünün katkısını hesaplayın: \beta_{i,2} \lambda_2 = 0.5 * 0.015 = 0.0075.
4. Beklenen getiriyi hesaplayın: E(R_i) = 0.03 + 0.016 + 0.0075 = 0.0535 veya %5.35.Bir tahvilin getirisi, genel piyasa endeksindeki değişimlere ve faiz oranlarındaki dalgalanmalara duyarlıdır. Eğer tahvilin piyasa endeksine duyarlılığı 0.7 ve faiz oranlarına duyarlılığı 0.4 ise ve bu faktörlerin risk primleri sırasıyla %5 ve %3 ise, risksiz faiz oranı %2 iken tahvilin beklenen getirisi ne olur?
1. Risksiz faiz oranını belirleyin: R_f = 0.02.
2. Piyasa endeksi faktörünün katkısını hesaplayın: \beta_{i,1} \lambda_1 = 0.7 * 0.05 = 0.035.
3. Faiz oranı faktörünün katkısını hesaplayın: \beta_{i,2} \lambda_2 = 0.4 * 0.03 = 0.012.
4. Beklenen getiriyi hesaplayın: E(R_i) = 0.02 + 0.035 + 0.012 = 0.067 veya %6.7.Bilgi kartları
Mini test
S1.Aşağıdakilerden hangisi APT modelinde dikkate alınan bir faktör **olmayabilir**?
S2.APT modeline göre, bir varlığın beklenen getirisi artarsa, bu durum aşağıdakilerden hangisine bağlanabilir?
S3.APT modelinin CAPM modeline göre en büyük avantajı nedir?
Sık yapılan hatalar
APT, sadece hisse senetleri için geçerli bir modeldir. — Doğrusu: APT, hisse senetleri dahil olmak üzere her türlü finansal varlığın (tahvil, türev ürünler vb.) fiyatlanmasında kullanılabilir.
APT modelindeki faktörlerin belirlenmesi için standart bir yöntem vardır. — Doğrusu: APT modelindeki faktörlerin hangileri olacağı konusunda kesin bir uzlaşı yoktur ve bu faktörler ekonometrik analizlerle belirlenir.
Sıkça sorulan sorular
APT modelinde kaç tane faktör olmalıdır?
APT modelinde faktör sayısı önceden belirlenmiş değildir. Teorik olarak sonsuz sayıda faktör olabilir ancak pratikte genellikle birkaç ana makroekonomik faktör (örneğin, enflasyon, faiz oranları, sanayi üretimi) kullanılır.
APT modelinde arbitraj ne anlama gelir?
APT'de arbitraj, risksiz kar elde etme fırsatı anlamına gelir. Model, piyasada bu tür fırsatların olmadığını ve fiyatların faktörlere göre doğru şekilde belirlendiğini varsayar. Eğer bir varlık APT tarafından öngörülenin dışında fiyatlanıyorsa, arbitrajcılar bu durumu düzeltir.
APT modelinin uygulanmasındaki zorluklar nelerdir?
En önemli zorluk, doğru faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin risk primlerinin (λ) doğru tahmin edilmesidir. Ayrıca, faktörlerin varlık getirileri üzerindeki etkisini (β) doğru ölçmek de önemlidir.