Arazisel Şekillerin Türleri Nedir?
Yeryüzünün şekillenişinde çeşitli dış ve iç kuvvetler rol oynar. Bu kuvvetler sonucunda oluşan ve yeryüzünün genel görünümünü oluşturan başlıca arazisel şekilleri tanımak, coğrafi gözlem ve analiz yeteneğini geliştirir.
Arazisel şekiller, yeryüzünün doğal yapısını oluşturan dağlar, platolar, ovalar, vadiler, delta, karstik şekiller gibi oluşumları ifade eder. Bu şekillerin oluşumunda iç ve dış kuvvetlerin etkisi büyüktür.
Adım adım çözümlü örnekler
Türkiye'deki başlıca dağ sıralarına örnekler veriniz.
Türkiye'de Alp-Himalaya kuşağı boyunca uzanan Toroslar (Güney) ve Kuzey Anadolu Dağları (Kuzey) en bilinen sıralı dağlardır. Ayrıca Kaz Dağları, Madra Dağları gibi kıvrım dağları da bulunur.
Plato ve ova arasındaki temel fark nedir?
Platolar, çevresine göre yüksekte kalmış, engebeli ve akarsular tarafından derince yarılmış düzlüklerdir. Ovalar ise genellikle akarsuların taşıdığı alivyonlarla oluşmuş, düz ve alçak alanlardır.
Vadilerin oluşumunda hangi dış kuvvet etkilidir ve ne tür vadiler görülür?
Vadilerin oluşumunda en etkili dış kuvvet akarsulardır. Akarsuların derine doğru aşındırmasıyla oluşan 'V' şekilli vadiler ve tabanı geniş, yamaçları eğimli 'U' şekilli buzul vadileri görülebilir.
Bilgi kartları
Mini test
S1.Aşağıdakilerden hangisi bir aşınım şekli değildir?
S2.Karstik arazilerde görülen, yer altı sularının erimesiyle oluşan çanak şeklindeki çöküntülere ne ad verilir?
S3.Yeryüzünün genel görünümünü oluşturan ve iç-dış kuvvetlerle şekillenen yapılara ne denir?
Sık yapılan hatalar
Tüm yüksek düzlükler platodur. — Doğrusu: Platolar, çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış düzlüklerdir. Yüksek ve düz olan her yer plato değildir.
Ovalar sadece dağların eteklerinde bulunur. — Doğrusu: Ovalar, akarsuların taşıdığı alüvyonlarla oluşmuş düz ve alçak alanlardır. Dağ eteklerinde olabileceği gibi, akarsu kenarlarında veya deniz kıyılarında da geniş alanlar kaplayabilir.
Sıkça sorulan sorular
Arazisel şekillerin oluşumunda hangi kuvvetler etkilidir?
Arazisel şekillerin oluşumunda hem iç kuvvetler (tektonik hareketler, volkanizma) hem de dış kuvvetler (akarsular, rüzgar, buzullar, dalgalar) etkilidir. İç kuvvetler genel hatları belirlerken, dış kuvvetler bu hatları aşındırır ve biriktirir.
Türkiye'de görülen başlıca arazisel şekiller nelerdir?
Türkiye'de dağlar (Kuzey Anadolu Dağları, Toroslar), platolar (Anadolu Platosu, Erzurum-Kars Platosu), ovalar (Çukurova, Konya Ovası), vadiler, delta oluşumları ve karstik şekiller (Mersin çevresi) gibi çeşitli arazisel şekiller görülür.
Bir yerin arazisel şekillerinin bilinmesi coğrafya için neden önemlidir?
Bir yerin arazisel şekilleri, o bölgenin iklimini, bitki örtüsünü, yerleşimini, tarım faaliyetlerini, ulaşımı ve doğal kaynaklarını doğrudan etkiler. Bu nedenle coğrafi analizler için temel verilerdendir.