Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) ve Çok Uluslu Şirketler Nedir?
Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY), bir ülkede yerleşik bir şirketin başka bir ülkede bir işletmenin kontrolünü elde edecek kadar hisse almasıdır. Bu yatırımlar genellikle Çok Uluslu Şirketler (ÇUŞ) aracılığıyla gerçekleştirilir.
DYY, yabancı bir şirketin bir ülkedeki üretim, yönetim veya dağıtım gibi operasyonları üzerinde kontrol sahibi olmasıdır. ÇUŞ ise birden fazla ülkede faaliyet gösteren, ana şirketi bir ülkede olup şubeleri veya iştirakleri başka ülkelerde bulunan büyük şirketlerdir.
Adım adım çözümlü örnekler
Bir Türk otomotiv şirketinin Almanya'da bir fabrika kurması DYY mıdır?
Evet, bu durum bir ülkede yerleşik bir şirketin (Türk otomotiv şirketi) başka bir ülkede (Almanya) üretim tesisi kurarak kontrol sahibi olması nedeniyle Doğrudan Yabancı Yatırım örneğidir.
Bir Amerikan teknoloji şirketinin Türkiye'de bir yazılım geliştirme ofisi açması DYY mıdır?
Evet, bu bir Doğrudan Yabancı Yatırım örneğidir çünkü yabancı bir şirket (Amerikan teknoloji şirketi) Türkiye'de yeni bir iş birimi (yazılım ofisi) kurarak operasyonel kontrol sağlamaktadır.
Bir Fransız yatırımcının Borsa İstanbul'dan hisse senedi alması DYY mıdır?
Hayır, bu durum genellikle portföy yatırımı olarak değerlendirilir. DYY olabilmesi için yatırımcının şirketin kontrolünü ele geçirecek düzeyde veya üretim/yönetim gibi operasyonel kararları etkileyecek oranda hisse alması gerekir.
Bilgi kartları
Mini test
S1.Aşağıdakilerden hangisi Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) tanımına en uygun düşer?
S2.Çok Uluslu Şirketler (ÇUŞ) için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
S3.DYY'nin potansiyel olumlu ekonomik etkilerinden biri değildir?
Sık yapılan hatalar
Her yabancı yatırım DYY'dir. — Doğrusu: Her yabancı yatırım DYY değildir. Kontrol unsuru olmayan portföy yatırımları DYY sayılmaz.
ÇUŞ'lar sadece ana şirketlerinin bulunduğu ülkeye fayda sağlar. — Doğrusu: ÇUŞ'lar, faaliyet gösterdikleri ülkelerde de istihdam, teknoloji ve sermaye gibi katkılarda bulunarak fayda sağlayabilirler.
Sıkça sorulan sorular
DYY'nin en önemli motivasyonları nelerdir?
Düşük maliyetli iş gücü bulmak, yeni pazarlara erişim sağlamak, doğal kaynaklardan yararlanmak ve vergi avantajlarından faydalanmak başlıca motivasyonlardır.
DYY, gelişmekte olan ülkeler için neden önemlidir?
Gelişmekte olan ülkeler için DYY, sermaye açığını kapatma, teknoloji transferini sağlama, istihdam yaratma ve ekonomik büyümeyi teşvik etme açısından kritik öneme sahiptir.
Hangi tür DYY'ler daha yaygındır?
Yeşil alan yatırımları (yeni bir işletme kurma) ve mevcut bir işletmenin satın alınması veya ortaklık yoluyla gerçekleştirilen yatırımlar (M&A) en yaygın DYY türlerindendir.