Ampirizm: John Locke ve David Hume
Ampirizm, bilginin kaynağının deney olduğunu savunan felsefi görüştür. Özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda John Locke ve David Hume gibi düşünürlerle zirveye ulaşmıştır.
John Locke ve David Hume, bilginin doğuştan gelmediğini, tüm bilgilerin duyusal deneyimler yoluyla zihinde oluştuğunu savunmuşlardır.
Adım adım çözümlü örnekler
Bir çocuğun ilk kez bir topa dokunduğunda hissettiği pürüzsüzlük ve yuvarlaklık hissi, onun 'top' kavramını nasıl oluşturduğunu açıklar mı?
1. Çocuk topa dokunur (duyusal deneyim). 2. Zihninde pürüzsüzlük ve yuvarlaklık gibi izlenimler oluşur. 3. Bu izlenimler birleşerek 'top' fikrini meydana getirir. Bu, ampirist anlayışın temelini gösterir.
Hume'a göre 'neden-sonuç' ilişkisi hakkındaki bilgimiz nereden gelir?
1. Sürekli tekrarlanan olaylar gözlemlenir (örn: ateşe dokununca acıması). 2. Zihnimizde bu iki olay arasında bir bağ kurulur (alışkanlık). 3. Aslında 'neden' ve 'sonuç' arasında zorunlu bir bağ değil, sadece alışkanlığa dayalı bir beklenti vardır. Bilgi deneyden gelir.
Bilgi kartları
Mini test
S1.John Locke'a göre bilginin temel kaynağı nedir?
S2.David Hume'un bilgi anlayışında 'alışkanlık' (custom) neyi ifade eder?
S3.Aşağıdakilerden hangisi ampirist bir düşünürün temel iddiasıdır?
Sık yapılan hatalar
Ampirizm, bilginin akıldan geldiğini savunur. — Doğrusu: Ampirizm, bilginin deneyden geldiğini savunur.
Locke'a göre insan zihni doğuştan bilgilidir. — Doğrusu: Locke'a göre insan zihni doğuştan boş bir levhadır (tabula rasa).
Sıkça sorulan sorular
Ampirizm ve Rasyonalizm arasındaki temel fark nedir?
Ampirizm bilginin kaynağını deney olarak görürken, Rasyonalizm aklı bilginin temel kaynağı olarak kabul eder.
Locke ve Hume'un ampirizmi arasında ne gibi nüanslar vardır?
Locke daha çok bilginin oluşum sürecine odaklanırken, Hume bilginin sınırlarını zorlayarak daha radikal bir şüpheciliğe ulaşır ve nedensellik gibi kavramları alışkanlığa indirger.