Bounlu
🎓 Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri tarafından hazırlandı

Mercekler Nedir?

Mercek, ışığı kırarak görüntü oluşturan kavisli saydam bir optik elemandır. Yakınsak mercekler ışığı bir noktada toplar, ıraksak mercekler ise dağıtır — kameralardan gözlüklere, mikroskoplardan teleskoplara kadar pek çok cihazın temelini oluştururlar.

Kısa cevap

Mercek, ışığı iki kavisli yüzeyde kırarak görüntü oluşturur; ince mercek denklemi 1/f = 1/do + 1/di odak uzaklığını, cisim uzaklığını ve görüntü uzaklığını ilişkilendirir.

Yakınsak Mercek Görüntüyü Nasıl Oluşturur
  1. 1
    Eksene paralel ışın
    Uzak odak noktasından kırılarak geçer
    ↓
  2. 2
    Merkezden geçen ışın
    Sapmadan düz geçer
    ↓
  3. 3
    Yakın odak noktasından geçen ışın
    Eksene paralel çıkar
    ↓
  4. 4
    Işınlar kesişir
    Kesişim noktası gerçek görüntüyü belirler
01

Kendin dene: interaktif hesaplayıcı

Görüntü uzaklığı di
15cm
= (10*30)/(30-10)
02

Adım adım çözümlü örnekler

Odak uzaklığı f=10 cm olan yakınsak bir mercekten 30 cm uzakta bir cisim var. Görüntü uzaklığını bulun.

di = f·do/(do−f)
di = (10×30)/(30−10) = 300/20
di = 15 cm (gerçek görüntü)

Aynı mercekten (f=10 cm) 5 cm uzakta, odak uzaklığının içinde bir cisim var. Görüntüyü bulun.

di = (10×5)/(5−10) = 50/−5
di = −10 cm → sanal, düz, büyütülmüş görüntü (büyüteç gibi)

Odak uzaklığı f=−15 cm olan ıraksak bir mercekten 20 cm uzakta bir cisim var. Görüntü uzaklığı?

di = (−15×20)/(20−(−15)) = −300/35
di ≈ −8,6 cm → sanal, küçültülmüş görüntü
03

Bilgi kartları

04

Mini test

S1.Hangi mercek merkezde kenarlardan daha kalındır?

Doğru cevap: B. Yakınsak (konveks) mercekler dışa doğru kabarıktır ve merkezde en kalındır.

S2.Yakınsak bir merceğin odak uzaklığı içine yerleştirilen cisim ne tür görüntü oluşturur?

Doğru cevap: B. Odak uzaklığının içinde mercek büyüteç gibi davranır — görüntü sanal, düz ve büyütülmüştür.

S3.f=10 cm ve do=30 cm için di kaçtır?

Doğru cevap: B. di = (10×30)/(30−10) = 15 cm.

S4.Iraksak mercek her zaman ne tür görüntü oluşturur?

Doğru cevap: B. Iraksak mercekler yalnızca sanal, düz ve küçültülmüş görüntü oluşturur.
📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.↓
Bounlu uygulamalarıyla daha iyi çalış
Notek
Notek

“Mercekler Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.

Ücretsiz indir
Notek 1Notek 2Notek 3Notek 4Notek 5
PromyPromySınav ve ödev tarihlerini Promy ile kaçırma: e-postandaki teslim tarihlerini yapay zekâ otomatik hatırlatıcıya çevirir.
05

Sık yapılan hatalar

✗

Her merceğin gerçek görüntü oluşturduğunu sanmak. — Doğrusu: Cisim odak uzaklığının içindeyse yakınsak mercek sanal görüntü oluşturur; ıraksak mercekler her zaman sanal görüntü verir.

✗

Yakınsak ve ıraksak merceği sadece isimden ayırt etmeye çalışmak. — Doğrusu: Şekle bakın: dışbükey (merkezde kalın) yakınsar, içbükey (merkezde ince) ıraksar.

✗

Iraksak mercekte odak uzaklığının işaretini (negatif) unutmak. — Doğrusu: 1/f = 1/do + 1/di formülünde ıraksak merceğin f değeri negatif alınır.

✗

Büyütme işaretini göz ardı etmek. — Doğrusu: Negatif m görüntünün ters, pozitif m düz olduğunu gösterir.

06

Sıkça sorulan sorular

Mercek nedir?

Mercek, ışığı kırarak görüntü oluşturan, kavisli yüzeyli saydam bir optik elemandır; gözlük, kamera ve mikroskoplarda kullanılır.

Mercek formülü nedir?

1/f = 1/do + 1/di — odak uzaklığını, cisim uzaklığını ve görüntü uzaklığını ilişkilendirir.

Merceklere örnekler nelerdir?

Gözlük camları, kamera mercekleri, büyüteçler, mikroskop objektifleri ve teleskop mercekleri.

Mercekte görüntü uzaklığı nasıl hesaplanır?

Mercek formülü yeniden düzenlenir: di = f·do/(do−f), bilinen odak ve cisim uzaklığıyla.

İlgili konular
FizikAtom Modelleri Nedir?FizikYol ve Yer Değiştirme Nedir?FizikElektrik Yükü Nedir?FizikElektromanyetik İndüksiyon Nedir?FizikEnerji Çeşitleri Nelerdir?FizikKuvvet ve Net Kuvvet Nedir?FizikSerbest Düşme Nedir?FizikManyetik Alan Nedir?FizikAynalar Nedir?FizikÇekirdek Fiziği Nedir?