🎓 Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri tarafından hazırlandı

Aynalar Nedir?

Ayna, ışığı yansıtarak görüntü oluşturan pürüzsüz bir yüzeydir. İçbükey aynalar içe doğru kavislidir ve ışığı odaklayarak gerçek veya büyütülmüş sanal görüntüler oluşturabilir; dışbükey aynalar ise dışa doğru kavislidir ve her zaman küçültülmüş sanal görüntü verir.

Kısa cevap

Ayna denklemi 1/f = 1/do + 1/di, bir aynanın odak uzaklığını cisim ve görüntü uzaklıklarıyla ilişkilendirir; içbükey aynalarda f pozitif, dışbükey aynalarda f negatiftir.

İçbükey ve Dışbükey Aynalar

İçbükey ayna (yakınsak)

•İçe doğru kavislidir
•Gerçek veya büyütülmüş sanal görüntü oluşturabilir
•örn. makyaj aynaları, teleskoplar

Dışbükey ayna (ıraksak)

•Dışa doğru kavislidir
•Her zaman küçültülmüş sanal görüntü oluşturur
•örn. araba yan aynaları, mağaza güvenlik aynaları

Kendin dene: interaktif hesaplayıcı

Görüntü uzaklığı di

22,5cm

= (15*45)/(45-15)

Odak uzaklığı f (+ içbükey, − dışbükey)15 cmCisim uzaklığı do45 cm

Adım adım çözümlü örnekler

İçbükey bir aynanın f=15 cm; cisim 45 cm uzaklıkta. Görüntü uzaklığını bulun.

di = f·do/(do−f)
di = (15×45)/(45−15) = 675/30
di = 22,5 cm (gerçek, ters görüntü)

Aynı içbükey aynada (f=15 cm) cisim odak uzaklığının içinde, 10 cm'de.

di = (15×10)/(10−15) = 150/−5
di = −30 cm → sanal, düz, büyütülmüş görüntü (tıraş/makyaj aynası)

Dışbükey bir aynanın f=−25 cm (araba yan aynası); cisim 40 cm uzaklıkta. Görüntü uzaklığı?

di = (−25×40)/(40−(−25)) = −1000/65
di ≈ −15,4 cm → sanal, düz, küçültülmüş görüntü

Bilgi kartları

Mini test

S1.Hangi ayna her zaman sanal, küçültülmüş görüntü oluşturur?

Doğru cevap: B. Dışbükey aynalar ışığı ıraksatır ve her zaman sanal, düz, küçültülmüş görüntü oluşturur.

S2.f=15 cm olan içbükey aynada do=45 cm ise di kaçtır?

Doğru cevap: B. di = (15×45)/(45−15) = 22,5 cm.

S3.Cismi içbükey bir aynanın odak uzaklığının içine koymak ne tür görüntü oluşturur?

Doğru cevap: B. Odak uzaklığının içinde içbükey ayna büyüteç gibi davranır — sanal, düz, büyütülmüş.

S4.Odak uzaklığı, eğrilik yarıçapı R ile nasıl ilişkilidir?

Doğru cevap: B. Küresel aynalarda f = R/2'dir.

📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.↓

Bounlu uygulamalarıyla daha iyi çalış

Notek

“Aynalar Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.

Ücretsiz indir

PromySınav ve ödev tarihlerini Promy ile kaçırma: e-postandaki teslim tarihlerini yapay zekâ otomatik hatırlatıcıya çevirir.

Sık yapılan hatalar

✗

İçbükey ve dışbükey aynayı birbirine karıştırmak. — Doğrusu: İçbükey (mağara gibi) içe kavislidir ve yakınsar; dışbükey dışa doğru şişkindir ve ıraksar.

✗

Dışbükey aynaların gerçek görüntü oluşturabileceğini sanmak. — Doğrusu: Dışbükey aynalar yalnızca sanal, düz, küçültülmüş görüntü oluşturur.

✗

Odak uzaklığını eğrilik yarıçapıyla karıştırmak. — Doğrusu: Odak uzaklığı eğrilik yarıçapının yarısıdır: f = R/2.

✗

İşaret kuralını (dışbükeyde f negatif) unutmak. — Doğrusu: 1/f = 1/do + 1/di formülünde içbükeyde f pozitif, dışbükeyde f negatif alınır.

Sıkça sorulan sorular

Ayna denklemi nedir?

1/f = 1/do + 1/di — bir aynanın odak uzaklığını cisim ve görüntü uzaklıklarıyla ilişkilendirir.

İçbükey ve dışbükey ayna arasındaki fark nedir?

İçbükey aynalar içe kavislidir ve ışığı yakınsatır (gerçek veya büyütülmüş sanal görüntü); dışbükey aynalar dışa kavislidir ve ışığı ıraksatır (her zaman küçültülmüş sanal görüntü).

Aynada görüntü uzaklığı nasıl hesaplanır?

Ayna denklemi yeniden düzenlenir: di = f·do/(do−f), bilinen odak ve cisim uzaklığıyla.

İçbükey ve dışbükey aynalara gerçek hayat örnekleri nelerdir?

İçbükey: tıraş/makyaj aynaları, çanak antenler, teleskoplar. Dışbükey: araba yan aynaları, mağaza güvenlik aynaları.

İlgili konular

FizikAtom Modelleri Nedir?FizikYol ve Yer Değiştirme Nedir?FizikElektrik Yükü Nedir?FizikElektromanyetik İndüksiyon Nedir?FizikEnerji Çeşitleri Nelerdir?FizikKuvvet ve Net Kuvvet Nedir?FizikSerbest Düşme Nedir?FizikMercekler Nedir?FizikManyetik Alan Nedir?FizikÇekirdek Fiziği Nedir?