🎓 Bounlu tarafından hazırlandı
9.479 görüntülenme

Isıl Genleşme Nedir?

Maddelerin sıcaklıkları değiştiğinde hacimlerinde veya boyutlarında meydana gelen değişimlere ısıl genleşme denir. Bu olay, katı, sıvı ve gazların ortak bir özelliğidir.

Kısa cevap

Isıl genleşme, bir maddenin ısı alarak hacminin veya boyutlarının artması, ısı vererek hacminin veya boyutlarının azalmasıdır.

01

Adım adım çözümlü örnekler

Boyu 2 metre olan bir demir çubuk, 20°C'den 70°C'ye ısıtıldığında ne kadar uzar? (Demirin özce uzama katsayısı: 12 x 10⁻⁶ °C⁻¹)

1.  Verilenleri belirle: $L_0 = 2$ m, $\Delta T = 70°C - 20°C = 50°C$, $\alpha = 12 \times 10^{-6} \text{ °C}^{-1}$.
2.  Formülü uygula: $\Delta L = L_0 \alpha \Delta T$.
3.  Hesapla: $\Delta L = (2 \text{ m}) \times (12 \times 10^{-6} \text{ °C}^{-1}) \times (50°C) = 1200 \times 10^{-6} \text{ m} = 1.2 \times 10^{-3} \text{ m} = 1.2 \text{ mm}$.
4.  Sonuç: Çubuk 1.2 mm uzar.

Bir metal bilye, soğuk bir suya bırakıldığında büzülüyor. Bu durum ısıl genleşmenin hangi ilkesine örnektir?

1.  Soru, maddenin soğuk suya bırakıldığında büzülmesinden bahsediyor.
2.  Büzülme, hacimde azalma anlamına gelir.
3.  Isıl genleşme, sıcaklık değişimiyle boyutlarda meydana gelen değişimdir.
4.  Soğuma (sıcaklık azalması) sonucu büzülme (hacim azalması) gözlenir.
5.  Bu, ısıl genleşmenin tersi olan 'büzülme' ilkesine örnektir.
02

Bilgi kartları

03

Mini test

S1.Aşağıdakilerden hangisi ısıl genleşmenin bir sonucu değildir?

Doğru cevap: D. Demirin mıknatıslanması, ısıl genleşme ile ilgili değil, manyetik özelliklerle ilgilidir.

S2.Aynı boydaki, farklı metallerden yapılmış iki çubuktan biri ısıtıldığında diğerinden daha fazla uzuyor. Bunun sebebi nedir?

Doğru cevap: B. Genleşme miktarı, malzemenin özce uzama katsayısına (α) bağlıdır. Farklı metallerin α değerleri farklıdır.

S3.Sıvıların genleşmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Doğru cevap: C. Su, 0-4°C sıcaklık aralığında ısıtıldığında hacmi azalır, yani normal genleşme göstermez. Bu duruma suyun öz kütle anomalisi denir.
📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.
04

Sık yapılan hatalar

Isıtılan her madde mutlaka genleşir.Doğrusu: Isıtılan maddeler genellikle genleşir ancak su gibi bazı maddeler belirli sıcaklık aralıklarında anomali gösterebilir.

Genleşme sadece boyca olur.Doğrusu: Katılar boyca, yüzeyce veya hacimce genleşebilir. Sıvılar ve gazlar ise genellikle hacimce genleşir.

05

Sıkça sorulan sorular

Isıl genleşme günlük hayatta nerelerde karşımıza çıkar?

Köprülerdeki genleşme derzleri, elektrik telleri, termometreler, raylı sistemlerdeki boşluklar, kavun içi/karpuz dışı gibi örneklerde karşımıza çıkar.

Sıcaklık değişimi ile genleşme arasındaki ilişki nedir?

Genellikle sıcaklık arttıkça maddeler genleşir (hacmi artar), sıcaklık azaldıkça maddeler büzülür (hacmi azalır).

Gazların genleşmesi neden daha belirgindir?

Gazların tanecikleri arasındaki boşluklar katı ve sıvılara göre çok daha fazla olduğu için, ısı enerjisiyle taneciklerin kinetik enerjisi artınca aradaki boşluklar daha belirgin şekilde büyür ve hacim artışı daha fazladır.

İlgili konular