Mecaz ve Deyim Nedir?
Sevgili öğrenciler, dilimizi daha renkli ve etkili kullanmamızı sağlayan mecaz ve deyimlere bu dersimizde yakından bakacağız. Onlar sayesinde anlatmak istediklerimizi daha zengin bir şekilde ifade edebiliriz.
Mecaz, bir kelimenin gerçek anlamı dışında, benzetme yoluyla kazandığı yeni anlamdır. Deyimler ise, genellikle birden çok kelimenin kalıplaşarak oluşturduğu, ilgi çekici ve ders verici anlamlar taşıyan söz öbekleridir.
Adım adım çözümlü örnekler
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin mecaz anlamını açıklayınız.
1. 'Onun bu sözleri kalbime <u>işledi</u>.' cümlesindeki 'işledi' kelimesi gerçek anlamda bir yere girmek değil, derinden etkilemek anlamındadır. 2. 'Bu zorluğun <u>üstesinden</u> geldik.' cümlesindeki 'üstesinden gelmek' ifadesi, başa çıkmak, alt etmek anlamındadır.
Aşağıdaki deyimlerin anlamlarını yazınız.
1. 'Ayağını yorganına göre uzatmak': Gelirine göre harcama yapmak. 2. 'Etekleri zil çalmak': Çok sevinmek.
Verilen mecaz anlamlı kelimeleri kullanarak birer cümle kurunuz.
1. 'Kıvırmak': 'Sınav sorularını pek <u>kıvıramadı</u>.' (Başaramadı anlamında) 2. 'Sırt çevirmek': 'Babasının ona <u>sırt çevirmesine</u> çok üzüldü.' (Yardım etmemek, destek olmamak anlamında)
Bilgi kartları
Mini test
S1.Aşağıdaki deyimlerden hangisinin anlamı 'çok sevinmek'tir?
S2.Bir kelimenin gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni anlama ne ad verilir?
S3.'Eli ayağına dolaşmak' deyimi hangi durumlarda kullanılır?
Sık yapılan hatalar
Mecaz ve deyimler aynı şeydir. — Doğrusu: Mecaz, tek bir kelimenin anlamının değişmesidir; deyimler ise birden çok kelimeden oluşan kalıplaşmış söz öbekleridir.
'Ayağını yorganına göre uzatmak' deyimi, bir yere gitmek için hazırlanmak anlamına gelir. — Doğrusu: 'Ayağını yorganına göre uzatmak' deyimi, kişinin kendi gelirine göre harcama yapması, tutumlu olması anlamına gelir.
Sıkça sorulan sorular
Mecaz anlamlı kelimeler günlük hayatta sık kullanılır mı?
Evet, mecaz anlamlı kelimeler dilimizi zenginleştirdiği için günlük konuşmalarımızda ve yazı dilinde sıkça karşımıza çıkar.
Deyimler ile atasözleri arasındaki fark nedir?
Deyimler genellikle bir olayı, durumu veya duyguyu anlatır ve ders verme amacı taşımaz. Atasözleri ise, deneyimlere dayanan, öğüt veren, kalıplaşmış sözlerdir.
Bir kelimenin mecaz mı gerçek mi olduğunu nasıl anlarız?
Kelimenin kullanıldığı cümleye bakarak anlamını çıkarabiliriz. Eğer kelime, sözlükteki ilk anlamıyla kullanılmışsa gerçektir, farklı bir anlamda kullanılmışsa mecazdır.