Su Döngüsü Nedir?
Su döngüsü, suyun okyanuslar, atmosfer, kara ve canlılar arasında sürekli hareketini tanımlar. Güneş enerjisiyle tetiklenen su, buharlaşır, bulutlarda yoğunlaşır, yağış olarak düşer ve sonunda tekrar denize akarak döngüyü sonsuz şekilde tekrarlar.
Su döngüsü, suyun buharlaşma, terleme, yoğunlaşma, yağış ve toplanma/akış yoluyla Dünya'nın okyanusları, atmosferi ve karası arasındaki sürekli doğal hareketidir.
- 1.Buharlaşma — Güneş, okyanus, göl ve nehirlerdeki suyu ısıtarak su buharına dönüştürür.
- 2.Terleme — Bitkiler yapraklarından su buharını havaya salar.
- 3.Yoğunlaşma — Yükselen su buharı soğuyarak küçük damlacıklara dönüşür ve bulutları oluşturur.
- 4.Yağış — Su, yağmur, kar, karla karışık yağmur veya dolu şeklinde tekrar yeryüzüne düşer.
- 5.Toplanma ve Akış — Su nehirlere ve okyanuslara akar ya da yeraltı suyu olarak toprağa sızar.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir nehir havzası bir ayda 150 mm yağış alıyor ve evapotranspirasyon 90 mm. Akışı bulun.
Q = P − ET Q = 150 − 90 = 60 mm akış
Bir bölgeye 220 mm yağmur yağıyor ve evapotranspirasyon 180 mm olarak tahmin ediliyor. Akış veya yeraltı suyuna ne kadar su kalır?
Q = P − ET Q = 220 − 180 = 40 mm
Kurak bir mevsimde yalnızca 30 mm yağış düşüyor ama evapotranspirasyon talebi 70 mm. Bu ne anlama gelir?
Q = P − ET Q = 30 − 70 = −40 mm Negatif değer su açığı anlamına gelir — evapotranspirasyonla kaybedilen su yağıştan fazladır, bu yüzden toprak nemi ve yeraltı suyu rezervleri azalır.
Bilgi kartları
Mini test
S1.Sıvı suyu güneş enerjisiyle buhara dönüştüren süreç hangisidir?
S2.Su buharının soğuyup bulut oluşturmasına ne denir?
S3.Bir bölgeye 100 mm yağış düşüyor ve evapotranspirasyon 65 mm. Akış nedir?
S4.Bitkiler su döngüsüne nasıl katkıda bulunur?
“Su Döngüsü Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Su, döngü boyunca hareket ederken yaratılır ve yok edilir. — Doğrusu: Su ne yaratılır ne de yok edilir — aynı sınırlı miktar sürekli şekil ve konum değiştirir.
Buharlaşma yalnızca okyanuslardan gerçekleşir. — Doğrusu: Buharlaşma, göller, nehirler, toprak ve hatta su birikintileri gibi açıkta kalan her su yüzeyinden gerçekleşir, sadece okyanuslardan değil.
Tüm yağış akışa (runoff) dönüşür. — Doğrusu: Yağışın bir kısmı tekrar buharlaşır, bir kısmı yeraltı suyuna sızar, yalnızca bir kısmı yüzey akışına dönüşür.
Terleme ve buharlaşma aynı süreçtir. — Doğrusu: Buharlaşma açık yüzeylerden suyun buhara dönüşmesidir; terleme ise özellikle bitki yapraklarından salınan su buharıdır.
Sıkça sorulan sorular
Su döngüsü nedir?
Su döngüsü, suyun buharlaşma, terleme, yoğunlaşma, yağış ve akış yoluyla Dünya'nın okyanusları, atmosferi ve karası arasındaki sürekli hareketidir.
Su döngüsünde akış (runoff) formülü nedir?
Basitleştirilmiş bir su dengesine göre akış Q = P − ET olarak hesaplanır; P yağış, ET evapotranspirasyondur.
Su döngüsüne örnekler nelerdir?
Bir su birikintisinin kuruması (buharlaşma), dağlar üzerinde bulut oluşması (yoğunlaşma), yağmur yağması (yağış) ve bir nehrin suyu denize taşıması (akış) su döngüsünün parçalarıdır.
Yağış verilerinden akış nasıl hesaplanır?
Toplam yağıştan evapotranspirasyon çıkarılır: Q = P − ET; bu, nehirlere akacak veya yeraltı suyunu besleyecek suyu tahmin eder.