Zemin Mekaniği Nedir?
Zemin mekaniği, zeminin yük, su basıncı ve gerilme altındaki davranışını inceler — geoteknik mühendisliğin temelidir. Doygun zeminin neden oturduğunu, kaydığını veya bir bina temelini nasıl taşıdığını açıklar.
Zemin mekaniği, Terzaghi'nin efektif gerilme ilkesiyle yönetilir: σ' = σ − u; zemin taneleri tarafından taşınan efektif gerilme, toplam gerilmeden boşluk suyu basıncının çıkarılmasıyla bulunur.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
5 m derinlikte toplam gerilme σ=90 kPa ve boşluk suyu basıncı u=49 kPa. Efektif gerilmeyi bulun.
σ' = σ − u = 90 − 49 σ' = 41 kPa
Bir zemin tabakasının birim hacim ağırlığı γ=19 kN/m³. 4 m derinlikte toplam gerilmeyi bulun (kuru, yer altı suyu yok).
σ = γ×z = 19×4 σ = 76 kPa (u=0, dolayısıyla σ'=76 kPa)
Yer altı su seviyesi yüzeyde. 6 m derinlikte γ_doygun=20 kN/m³ ve γ_su=9,81 kN/m³. Efektif gerilmeyi bulun.
σ = γ_doygun×z = 20×6 = 120 kPa u = γ_su×z = 9,81×6 = 58,86 kPa σ' = σ−u = 120−58,86 = 61,14 kPa
Bilgi kartları
Mini test
S1.Terzaghi'nin efektif gerilme formülü nedir?
S2.σ=120 kPa, u=50 kPa. Efektif gerilme nedir?
S3.Yükselen bir yer altı su seviyesi…
S4.Efektif gerilme neyle taşınır?
“Zemin Mekaniği Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Toplam gerilme ile efektif gerilmeyi karıştırmak. — Doğrusu: Toplam gerilme su basıncını içerir; efektif gerilme zemin iskeletinin gerçekte hissettiği gerilmedir.
Boşluk basıncının her zaman sıfır olduğunu varsaymak. — Doğrusu: Yer altı su seviyesinin altında u=γsu×su derinliği'dir — doygun zeminde nadiren sıfırdır.
Yer altı su seviyesinin altında kuru birim hacim ağırlığı kullanmak. — Doğrusu: Toplam gerilme hesabında su seviyesi altında doygun birim hacim ağırlığı γdoygun kullanılmalı.
Normal koşullarda efektif gerilmenin negatif olabileceğini düşünmek. — Doğrusu: Tipik statik yer altı suyunda σ' ≥ 0'dır; negatif değerler artezyen basıncı gibi özel durumları gösterir.
Sıkça sorulan sorular
Zemin mekaniği nedir?
Zeminin gerilme, su basıncı ve yük altındaki davranışını inceleyen, geoteknik mühendisliğin temelini oluşturan bilim dalıdır.
Zemin mekaniği efektif gerilme formülü nedir?
σ' = σ − u, Terzaghi ilkesi: efektif gerilme, toplam gerilmeden boşluk suyu basıncı çıkarılarak bulunur.
Efektif gerilme nasıl hesaplanır?
O derinlikteki toplam gerilmeden (σ) boşluk suyu basıncı (u) çıkarılır.
Zemin mekaniğine gerçek hayattan örnekler nelerdir?
Temel oturması, şev stabilitesi, istinat duvarı tasarımı ve deprem sırasında sıvılaşma.