🎓 Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri tarafından hazırlandı

Çarpan Etkisi nedir?

Q: Çarpan Etkisi nedir?

İlk harcamanın ekonomide zincirleme ek harcama yaratması, orijinal etkiyi çoğaltmasıdır.

Q: Çarpanı nasıl hesaplarsın?

Çarpan = 1 / (1 − TÜT), TÜT sınırsal tüketim eğilimidir.

Q: Çarpan Etkisi neden önemli?

Mali politikanın (devlet harcaması veya vergi indirimi) ekonomik büyüme üzerinde büyütülen etkisi olduğunu gösterir.

Q: Çarpan 1'den az olabilir mi?

Hayır. TÜT düşük olsa bile, çarpan her zaman ≥1'dir, çünkü ilk harcama en azından bir kez ekonomiyi etkiler.

Çarpan Etkisi, ekonomide ilk harcamanın zincirleme ek harcama oluşturma sürecini tanımlar—bir kişinin harcaması başkasının geliri olur, o da tekrar harcamaya devam eder. Bu ekonomik büyümeyi büyütür.

Kısa cevap

Çarpan Etkisi, ilk harcama enjeksiyonunun (örn. devlet yatırımı) orijinal tutarından daha fazla toplam ekonomik faaliyet oluşturmasıdır, çünkü harcama ekonomi içinde dalgalı şekilde yayılır.

Çarpan Zinciri

1
Devlet 100$ harcama yapır
Altyapı projesine
↓
2
İşçiler 100$ kazanırlar
Hanehalkı geliri olur
↓
3
75% tekrar harcandı (75$)
TÜT'ye bağlıdır (Tüketim Eğilimi)
↓
4
Sonraki tur: 75$ gelire girer
Zincir devam eder
↓
5
Toplam etki > 100$
Turlar üzerinden kümülatif

Adım adım çözümlü örnekler

Devlet yeni bir otoyolda 1 milyar$ harcama yapıyor. İşçiler 1 milyar$ kazanıyor ve sınırsal tüketim eğilimi (TÜT) 0,8 (gelirin %80'i harcanır). Toplam ekonomik etki nedir?

Çarpan = 1 / (1 − TÜT) = 1 / (1 − 0.8) = 1 / 0.2 = 5
Toplam etki = İlk harcama × Çarpan
Toplam etki = 1 milyar$ × 5 = 5 milyar$

Bir firma yeni ekipmana 50 milyon$ yatırım yapıyor. TÜT = 0.75. Toplam harcamaya çarpan etkisini hesapla.

Çarpan = 1 / (1 − 0.75) = 1 / 0.25 = 4
Toplam ekonomik etki = 50M$ × 4 = 200M$
Oluşan ek harcama = 200M$ − 50M$ = 150M$

TÜT = 0.9 ise, çarpan nedir?

Çarpan = 1 / (1 − 0.9) = 1 / 0.1 = 10
Daha yüksek TÜT → daha büyük çarpan
Her dolar ekonomide daha fazla yeniden harcanır

Bilgi kartları

Mini test

S1.TÜT = 0.6 ise, çarpan nedir?

Doğru cevap: C. Çarpan = 1/(1−0.6) = 1/0.4 = 2.5

S2.Devlet 10M$ harcama yapıyor, çarpan 3. Toplam etki?

Doğru cevap: C. Toplam = 10M$ × 3 = 30M$.

S3.Çarpan neyi varsayar?

Doğru cevap: B. Çarpan, harcamanın sızdırılmayıp dolaştığını varsayar.

S4.TÜT artarsa, çarpan…

Doğru cevap: C. Çarpan = 1/(1−TÜT). Daha yüksek TÜT → daha küçük payda → daha büyük çarpan.

📄Bu konuyu PDF çalışma kağıdı olarak indirKonu özeti + 10 soru + cevap anahtarı — sınıfta paylaş, yazdır.↓

Bounlu uygulamalarıyla daha iyi çalış

Notek

“Çarpan Etkisi nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.

Ücretsiz indir

PromySınav ve ödev tarihlerini Promy ile kaçırma: e-postandaki teslim tarihlerini yapay zekâ otomatik hatırlatıcıya çevirir.

Sık yapılan hatalar

✗

İlk harcamayı toplam etki ile karıştırmak. — Doğrusu: Çarpan = Toplam etki / İlk harcama. Etki her zaman ≥ ilk tutardır.

✗

Her dolar gelirin harcanacağını varsaymak. — Doğrusu: TÜT < 1 çünkü insanlar gelirinin bir kısmını tasarrufa ayırırlar.

✗

Çarpanın her zaman aynı olduğunu düşünmek. — Doğrusu: Çarpan TÜT'e bağlıdır, bu da ülkeler ve gelir seviyeleri arasında farklılık gösterir.

✗

Etkinin tasarrufa 'sızdığını' unutmak. — Doğrusu: Çarpan gelirin bir kısmı tasarrufa gideceği için küçülür, yeniden harcanmaz.

Sıkça sorulan sorular

Çarpan Etkisi nedir?

İlk harcamanın ekonomide zincirleme ek harcama yaratması, orijinal etkiyi çoğaltmasıdır.

Çarpanı nasıl hesaplarsın?

Çarpan = 1 / (1 − TÜT), TÜT sınırsal tüketim eğilimidir.

Çarpan Etkisi neden önemli?

Mali politikanın (devlet harcaması veya vergi indirimi) ekonomik büyüme üzerinde büyütülen etkisi olduğunu gösterir.

Çarpan 1'den az olabilir mi?

Hayır. TÜT düşük olsa bile, çarpan her zaman ≥1'dir, çünkü ilk harcama en azından bir kez ekonomiyi etkiler.

İlgili konular