Satın Alma Yöntemi Nedir?
Satın alma yöntemi, IFRS 3 uyarınca işletme birleşmelerinin muhasebeleştirilmesinde kullanılan zorunlu yöntemdir. Alıcı kendini tespit eder, edinilen tanımlanabilir varlık ve borçları adil değerle ölçer, ardından şerefiyeyi veya kârlı satın alma kazancını hesaplar.
Satın alma yönteminde şerefiye; devredilen bedel, azınlık payları ve varsa önceden elde tutulan payın adil değeri toplamından, edinilen net tanımlanabilir varlıkların adil değerinin çıkarılmasıyla bulunur.
- 1↓Alıcının belirlenmesiBirleşmede kontrolü ele geçiren taraf tespit edilir.
- 2↓Satın alma tarihinin belirlenmesiAlıcının kontrolü fiilen ele geçirdiği tarih esas alınır.
- 3↓Varlık ve borçların adil değerle ölçülmesiTanımlanabilir varlıklar, borçlar ve azınlık payları satın alma tarihindeki adil değerleriyle kaydedilir.
- 4Şerefiyenin hesaplanmasıDevredilen bedel ile azınlık payları toplamı, net varlıkların adil değerini aşarsa şerefiye; aşılmazsa kârlı satın alma kazancı oluşur.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
A şirketi, B şirketinin %100'ünü satın alıyor. Devredilen bedel 800.000 $, azınlık payı yok, B'nin net tanımlanabilir varlıklarının adil değeri 650.000 $. Şerefiye nedir?
Şerefiye = P + AP − ADV Şerefiye = 800.000 + 0 − 650.000 = 150.000 $
X şirketi, Y şirketinin %80'ini 560.000 $ nakit karşılığında satın alıyor. Azınlık payı (%20) adil değerle 140.000 $ olarak ölçülüyor. Y'nin net tanımlanabilir varlıklarının adil değeri 600.000 $.
Şerefiye = 560.000 + 140.000 − 600.000 = 100.000 $
M şirketi, N şirketinin %100'ünü 300.000 $'a satın alıyor. N'nin net tanımlanabilir varlıklarının adil değeri 340.000 $.
Şerefiye = 300.000 + 0 − 340.000 = −40.000 $ Sonuç negatif olduğundan 40.000 $ kârlı satın alma kazancı doğrudan kâr veya zararda muhasebeleştirilir.
Bilgi kartları
Mini test
S1.IFRS 3 uyarınca işletme birleşmeleri hangi yöntemle muhasebeleştirilir?
S2.Bir şirket bir bağlı ortaklığın %100'ünü 900.000 $'a satın alıyor; net tanımlanabilir varlıkların adil değeri 700.000 $. Şerefiye nedir?
S3.Şerefiye formülünde negatif sonuç neyi gösterir?
S4.Alıcı, tanımlanabilir varlık ve borçları hangi tarihte ölçmelidir?
“Satın Alma Yöntemi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Edinilen işletmenin varlıklarını defter değeriyle kullanmak. — Doğrusu: Varlık ve borçlar satın alma tarihinde adil değerle yeniden ölçülmelidir.
Satın almaya ilişkin maliyetlerin (hukuki, danışmanlık ücretleri) devredilen bedele dahil edildiğini varsaymak. — Doğrusu: Satın almayla ilgili maliyetler oluştukları dönemde gider yazılır, şerefiyeye dahil edilmez.
%100'den az satın alımlarda azınlık paylarını göz ardı etmek. — Doğrusu: Azınlık paylarının adil değeri (veya oransal payı) şerefiye hesabına dahil edilmelidir.
Kârlı satın alma kazancını şerefiye olarak değerlendirmek. — Doğrusu: Negatif sonuç, bilançoda negatif şerefiye değil, kâr veya zararda tanınan bir kazanç anlamına gelir.
Sıkça sorulan sorular
Muhasebede satın alma yöntemi nedir?
IFRS 3'ün işletme birleşmelerini muhasebeleştirmek için öngördüğü yöntemdir; alıcı tanımlanabilir varlık ve borçları adil değerle ölçer ve şerefiyeyi hesaplar.
Satın alma yönteminde şerefiye formülü nedir?
Şerefiye = Devredilen bedel + Azınlık payları + Önceden elde tutulan payın adil değeri − Net tanımlanabilir varlıkların adil değeri.
Satın alma yöntemiyle şerefiye nasıl hesaplanır?
Devredilen bedele azınlık paylarının adil değeri eklenir, edinilen net tanımlanabilir varlıkların adil değeri çıkarılır; örnekler yukarıda adım adım gösterilmiştir.
Satın alma yöntemine örnekler nelerdir?
Bir şirketin başka bir şirketin çoğunluk veya tamamı hissesini satın alarak kontrolü ele geçirmesi ve elde ettiği varlık/borçları adil değerle tanıması satın alma yöntemine örnektir.