Geçirişim Muhasebesi Nedir?
Geçirişim muhasebesi, Kısıtlar Teorisi'ne (TOC) dayanan bir yönetim muhasebesi yaklaşımıdır. Maliyeti minimize etmek yerine, sistemin darboğazını yöneterek satışlardan elde edilen geçirişimi maksimize etmeye odaklanır.
Geçirişim muhasebesi kârlılığı Geçirişim = Satış Geliri − Tamamen Değişken Maliyet olarak ölçer, ardından üretimi darboğaz (kısıt) etrafında optimize eder.
- 1↓Kısıtı belirleTüm sistemin çıktısını sınırlayan darboğazı bul.
- 2↓Kısıttan tam verim alYeni yatırım yapmadan darboğazdan maksimum çıktı elde et.
- 3↓Diğer her şeyi kısıta tabi kılTüm diğer süreçleri kısıtın hızına göre hizala.
- 4↓Kısıtı yükseltHâlâ gerekiyorsa darboğaza ek kapasite yatırımı yap.
- 5Süreci tekrarlaÇözüldüğünde yeni kısıtı bul ve baştan başla.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir ürün 120$'a satılıyor ve tamamen değişken (malzeme) maliyeti 45$. Birim geçirişim nedir?
G = SF − TDM G = 120 − 45 = 75$ / birim
Darboğaz makinede günde 400 dakika var. Bir ürün darboğazda 5 dakika gerektiriyor ve 75$ geçirişim sağlıyor. Darboğaz dakikası başına geçirişim nedir?
Darboğaz dakikası başına geçirişim = Birim geçirişim ÷ birim başına darboğaz dakikası = 75 ÷ 5 = 15$ / dakika
Fabrika maliyetleri (malzeme hariç) günde 6.000$ ve darboğazda 400 dakika mevcut. Dakika başına maliyet nedir ve birim başına 5 dakika gerektiren, 15$/dakika geçirişimi olan ürün üretmeye değer mi (TAR)?
Dakika başına maliyet = 6.000 ÷ 400 = 15$/dakika TAR = Dakika başına geçirişim ÷ Dakika başına maliyet = 15 ÷ 15 = 1,0 TAR = 1 başabaş demektir; TAR > 1 kârlıdır
Bilgi kartları
Mini test
S1.Satış fiyatı 200$, tamamen değişken maliyet 80$. Birim geçirişim nedir?
S2.Geçirişim muhasebesi öncelikle neyi maksimize etmeyi amaçlar?
S3.TOC'ta darboğaz (kısıt) nedir?
S4.TAR (Geçirişim Muhasebesi Oranı) 1'den küçükse ne anlama gelir?
“Geçirişim Muhasebesi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Geçirişim muhasebesi tüm maliyetleri eşit şekilde azaltmaya odaklanır. — Doğrusu: Darboğaz üzerinden geçirişimi maksimize etmeye odaklanır; kısa vadede tüm maliyetler eşit önemde değildir.
TOC'ta işçilik maliyeti her zaman değişken kabul edilir. — Doğrusu: Geçirişim muhasebesinde sadece gerçekten değişken maliyetler (çoğunlukla malzeme) TDM sayılır; işçilik kısa vadede genellikle sabit kabul edilir.
Boşta duran her kaynak bir kısıttır. — Doğrusu: Sadece toplam sistem çıktısını sınırlayan kaynak gerçek darboğazdır.
TAR'ın tam 1 olması yüksek kâr demektir. — Doğrusu: TAR = 1 başabaştır; gerçek kâr için TAR > 1 gerekir.
Sıkça sorulan sorular
Geçirişim muhasebesi nedir?
Kısıtlar Teorisi'ne dayanan, sistemin darboğazı üzerinden geçirişimi (satış geliri eksi tamamen değişken maliyet) maksimize eden bir yönetim muhasebesi yöntemidir.
Geçirişim muhasebesi formülü nedir?
Geçirişim = Satış Fiyatı − Tamamen Değişken Maliyet. Geçirişim Muhasebesi Oranı = Darboğaz dakikası başına geçirişim ÷ Darboğaz dakikası başına maliyet.
Geçirişim muhasebesi örnekleri nelerdir?
Kısıtlı bir makinede darboğaz dakikası başına en yüksek geçirişime sahip ürünlere öncelik vermek klasik bir örnektir.
Geçirişim muhasebesi nasıl hesaplanır?
Satış fiyatından tamamen değişken maliyet çıkarılarak birim geçirişim bulunur, sonra ürünleri sıralamak için birim başına darboğaz dakikasına bölünür.