Borç ve Alacak Nedir?
Borç ve alacak, çift taraflı muhasebe kaydının (double-entry) iki tarafıdır. Her işlem en az iki hesabı etkiler ve toplam borç tutarı her zaman toplam alacak tutarına eşit olmalıdır. Her hesap türü için borç/alacak kuralını anlamak, herhangi bir işlemi doğru kaydetmenizi ve defterlerin dengede kalmasını sağlar.
Borç (sol taraf) varlıkları, giderleri ve kâr paylarını artırır, borçları (yükümlülükleri), özkaynağı ve geliri azaltır; alacak (sağ taraf) ise tam tersini yapar. Toplam borç her zaman toplam alacağa eşit olmalıdır.
- •Varlıklar (Kasa, Demirbaşlar)
- •Giderler (Kira, Maaşlar)
- •Kâr Payı / Çekişler
- •Borçlar (Ödenecek Krediler)
- •Özkaynak (Sermaye)
- •Gelirler (Satışlar)
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Kasa ay başında 5.000₺'dir. Ay içinde Kasa hesabına 3.000₺ borç ve 1.000₺ alacak kaydı yapılıyor. Dönem sonu bakiyesi nedir?
Kasa borç-normaldir -> Dönem Sonu = Dönem Başı + Borç − Alacak Dönem Sonu = 5.000 + 3.000 − 1.000 Dönem Sonu = 7.000₺
İşletme nakit olarak 800₺ kira ödüyor. Kaydı yapın.
Kira Gideri artıyor -> Kira Gideri hesabına 800₺ borç Kasa azalıyor -> Kasa hesabına 800₺ alacak Borç (800₺) = Alacak (800₺) — kayıt dengede
Satıcılar hesabı 2.000₺ alacak bakiyesiyle başlıyor. İşletme 1.500₺'lik ek alım için alacaklandırılıyor ve 500₺ ödeyerek borçlandırılıyor. Dönem sonu bakiyesi nedir?
Satıcılar alacak-normaldir -> Dönem Sonu = Dönem Başı + Alacak − Borç Dönem Sonu = 2.000 + 1.500 − 500 Dönem Sonu = 3.000₺
Bilgi kartları
Mini test
S1.T-hesabında borç tarafı hangisidir?
S2.Kasa hesabına yapılan 500₺'lik alacak kaydı ne yapar?
S3.Çift taraflı muhasebede toplam borç, toplam ... eşit olmalıdır?
S4.Maaş Gideri hesabına 1.000₺ borç, Kasa hesabına 1.000₺ alacak kaydı neyi gösterir?
“Borç ve Alacak Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Borç, hesabın arttığı; alacak ise azaldığı anlamına gelir. — Doğrusu: Borç/alacak sadece sol/sağı ifade eder — artış mı azalış mı olduğu hesap türüne bağlıdır.
Fark küçükse, bir kayıtta borç ve alacak eşit olmayabilir. — Doğrusu: Her kayıtta borç, alacağa tam olarak eşit olmalıdır, istisnası yoktur.
Borç ve alacak sadece kasa hesapları için geçerlidir. — Doğrusu: Varlık, borç, özkaynak, gelir, gider — tüm hesaplar borç/alacak kuralını kullanır.
Bir gider hesabına alacak kaydı yapmak olağandışı ve her zaman hatalıdır. — Doğrusu: Ters kayıt, iade veya düzeltme durumlarında bir gider hesabına alacak kaydı yapmak geçerlidir.
Sıkça sorulan sorular
Muhasebede borç ve alacak nedir?
Yevmiye kaydının iki tarafıdır: borç (sol) ve alacak (sağ); hesaplardaki artış ve azalışları kaydetmek için kullanılır.
Borç ve alacağı birbirine bağlayan formül nedir?
Borç-normal hesaplar için Dönem Sonu Bakiye = Dönem Başı Bakiye + Borç − Alacak (alacak-normal hesaplarda ters işler).
Borç ve alacak kaydına örnekler nelerdir?
Kira ödemesi: Kira Gideri borç, Kasa alacak. Banka kredisi alma: Kasa borç, Ödenecek Krediler alacak.
Bir hesabın bakiyesi borç ve alacaktan nasıl hesaplanır?
Dönem başı bakiyeye normal bakiye tarafındaki tutarları ekleyin, karşı taraftaki tutarları çıkarın.