Sabit, Değişken ve Karma Maliyet Nedir?
Üretim hacmi değiştikçe maliyetler farklı davranır. Bir maliyetin sabit mi, değişken mi yoksa karma mı olduğunu anlamak; bütçeleme, başabaş analizi ve fiyatlama kararları için kritiktir.
Sabit maliyet, üretim miktarından bağımsız olarak sabit kalır (kira gibi). Değişken maliyet, üretimle doğru orantılı değişir (hammadde gibi). Karma maliyet ise hem sabit hem değişken bileşen içerir (sabit ücret + dakika başı ücretli telefon faturası gibi).
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir fabrika ayda 5.000$ kira (sabit) ödüyor ve malzeme için birim başına 10$ (değişken) harcıyor. 300 birim için toplam maliyeti bul.
TM = SM + (DM × Q) TM = 5.000 + (10 × 300) TM = 5.000 + 3.000 = 8.000$
Bir telefon planı 20$ sabit ücret artı dakika başına 0,05$ ücret alıyor. 400 dakika için maliyeti bul.
Bu bir karma maliyettir: TM = SM + (DM × Q) TM = 20 + (0,05 × 400) TM = 20 + 20 = 40$
500 birimde toplam maliyet 12.000$ ise ve birim başı değişken maliyet 8$ ise, sabit maliyeti bul.
TM = SM + (DM × Q) 12.000 = SM + (8 × 500) 12.000 = SM + 4.000 SM = 8.000$
Bilgi kartları
Mini test
S1.Üretim miktarından bağımsız olarak sabit kalan maliyet hangisidir?
S2.Üretilen her birimle doğru orantılı artan maliyet:
S3.TM = SM + (DM × Q). SM=2.000$, DM=5$, Q=100 ise TM kaçtır?
S4.Bir karma maliyet örneği:
“Sabit, Değişken ve Karma Maliyet Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Sabit maliyetlerin asla değişmediğini varsaymak. — Doğrusu: Sabit maliyetler ilgili üretim aralığında sabittir, ancak kapasite değişirse (örneğin yeni kira sözleşmesi) değişebilir.
Birim başına değişken maliyetin hacimle değiştiğini düşünmek. — Doğrusu: Birim başına değişken maliyet sabit kalır; hacimle ölçeklenen toplam değişken maliyettir.
Karma maliyetlerin analizden önce ayrıştırılması gerektiğini unutmak. — Doğrusu: Karma maliyetler, başabaş analizinde kullanılmadan önce sabit ve değişken kısımlara ayrılmalıdır (örneğin yüksek-düşük yöntemiyle).
Birim başına sabit maliyeti toplam sabit maliyetle karıştırmak. — Doğrusu: Toplam sabit maliyet sabittir, ancak birim başına sabit maliyet üretim arttıkça düşer.
Sıkça sorulan sorular
Sabit, değişken ve karma maliyet nedir?
Sabit maliyetler hacimle değişmez, değişken maliyetler hacimle orantılı değişir ve karma maliyetler her iki bileşeni de içerir.
Toplam maliyet formülü nedir?
TM = SM + (DM × Q); burada SM sabit maliyet, DM birim başına değişken maliyet ve Q miktardır.
Değişken maliyetlere örnekler nelerdir?
Hammadde, birim başına ödenen doğrudan işçilik ve satış komisyonları yaygın değişken maliyetlerdir.
Sabit, değişken ve karma maliyetler pratikte nasıl hesaplanır?
Karma maliyetleri sabit ve değişken bileşenlerine ayırmak için yüksek-düşük yöntemi veya regresyon gibi yöntemler kullanılır.