Grup İçi İşlemlerin Silinmesi (Eliminasyonu) Nedir?
Grup içi işlemler, aynı gruba ait şirketler arasındaki satış, kredi ve benzeri işlemlerdir. Konsolide tablolar grubu tek bir işletme gibi gösterdiğinden, bu işlemlerin ve dönem sonu stokta kalan gerçekleşmemiş kârın tamamının silinmesi gerekir.
Grup içi işlemlerin silinmesi; şirketler arası hasılat, gider, alacak/borç, kredi, faiz ve temettünün konsolidasyonda tamamen çıkarılması, ayrıca dönem sonunda grupta kalan stoktaki gerçekleşmemiş kârın elenmesidir.
- 1↓Grup içi işlemin tespitiSatış, kredi verme veya temettü gibi grup içi işlem belirlenir.
- 2↓Gelir/gider ve alacak/borcun silinmesiGrup içi satış hasılatı, satılan malın maliyeti ile karşılıklı alacak-borç bakiyeleri tamamen elenir.
- 3↓Gerçekleşmemiş kârın hesaplanmasıDönem sonunda grupta kalan stoktaki kâr payı hesaplanır.
- 4↓Stok ve özkaynak/maliyet düzeltmesiKonsolide stok ve geçmiş yıl kârları/satılan malın maliyeti bu tutar kadar düzeltilir.
- 5Ana ortaklık ve azınlık payı arasında dağıtımYukarı akış satışlarda gerçekleşmemiş kâr, sahiplik oranına göre ana ortaklık ve azınlık payı arasında paylaştırılır.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Ana ortaklık, bağlı ortaklığa %25 kâr marjıyla 100.000 $'lık mal satıyor. Dönem sonunda bağlı ortaklık bu malların 40.000 $'lık kısmını (transfer fiyatıyla) elinde tutuyor. Gerçekleşmemiş kâr nedir?
GK = I × M GK = 40.000 × %25 = 10.000 $ Konsolide stok ve geçmiş yıl kârları/SMM 10.000 $ azaltılır.
Bağlı ortaklık, ana ortaklığa (yukarı akış) 200.000 $'lık mal %30 kâr marjıyla satıyor. Dönem sonunda ana ortaklığın deposunda bu maldan 50.000 $'lık kısım kalıyor.
GK = 50.000 × %30 = 15.000 $ Yukarı akış satış olduğundan bu tutar sahiplik oranına göre ana ortaklık ve azınlık payı arasında paylaştırılır.
Ana ortaklık, yıl içinde bağlı ortaklığına %5 faizle 500.000 $ kredi veriyor.
Faiz geliri/gideri = 500.000 × %5 = 25.000 $ Hem 500.000 $'lık kredi bakiyesi hem 25.000 $'lık faiz, konsolidasyonda tamamen silinir; grup içinde birbirini tam karşılar.
Bilgi kartları
Mini test
S1.Grup içi satışlar neden silinir?
S2.Ana ortaklık, bağlı ortaklığına %20 kâr marjıyla mal satıyor; dönem sonunda bu maldan 30.000 $'lık kısım elde kalıyor. Gerçekleşmemiş kâr nedir?
S3.Yukarı akış satışta gerçekleşmemiş kâr düzeltmesi nasıl paylaştırılır?
S4.Konsolidasyonda aşağıdakilerden hangisi silinir?
“Grup İçi İşlemlerin Silinmesi (Eliminasyonu) Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Grup içi satış hasılatı ve satılan malın maliyetini silmeyi unutmak. — Doğrusu: Kâr gerçekleşmiş olsun olmasın, grup içi satışın hasılat ve maliyeti tamamen silinmelidir.
Grup dışına zaten satılmış mallardaki kârı da silmek. — Doğrusu: Yalnızca dönem sonunda grupta kalan mallardaki kâr gerçekleşmemiş sayılır ve silinir.
Yukarı akış gerçekleşmemiş kârın tamamını ana ortaklığa yüklemek. — Doğrusu: Yukarı akış gerçekleşmemiş kâr, sahiplik oranına göre ana ortaklık ve azınlık payı arasında bölüştürülür.
Grup içi kredi ve faizi göz ardı etmek. — Doğrusu: Grup içi krediler, faiz gelir/gideri ve bakiyeler tamamen silinmelidir, bunlar grup dışı işlem değildir.
Sıkça sorulan sorular
Grup içi işlemlerin silinmesi nedir?
Grup şirketleri arasındaki satış, alacak/borç, kredi/faiz ve temettü gibi işlemlerin konsolide tablolardan tamamen çıkarılması, stokta kalan gerçekleşmemiş kârın da elenmesidir.
Grup içi işlemlerde gerçekleşmemiş kâr formülü nedir?
Gerçekleşmemiş kâr = Kâr marjı % × Grup içi alınan ve dönem sonunda elde kalan stok tutarı.
Gerçekleşmemiş kâr bir örnekle nasıl hesaplanır?
Dönem sonunda elde kalan grup içi stok tutarı, satıştaki kâr marjı yüzdesiyle çarpılır; yukarıdaki örneklerde adım adım gösterilmiştir.
Yukarı akış ve aşağı akış grup içi işlem arasındaki fark nedir?
Aşağı akışta ana ortaklık bağlı ortaklığa, yukarı akışta bağlı ortaklık ana ortaklığa satış yapar; yukarı akıştaki gerçekleşmemiş kâr azınlık payına da yansıtılır.