IFRS 16'ya Göre Kiralama Muhasebesi Nedir?
IFRS 16, kiracılar için eski faaliyet/finansal kiralama ayrımını kaldırıp tek bir bilanço-içi model getirdi: artık neredeyse her kiralama bir kullanım hakkı varlığı ve buna karşılık gelen bir kiralama yükümlülüğü doğurur. Bu rehber, standardın nasıl işlediğini ve rakamların nasıl hesaplandığını anlatır.
IFRS 16'ya göre kiracı, (neredeyse) tüm kiralamalar için gelecekteki kira ödemelerinin bugünkü değeri üzerinden bir kullanım hakkı (ROU) varlığı ve bir kiralama yükümlülüğü muhasebeleştirir; ardından varlığı itfa eder ve yükümlülük üzerinde faiz tahakkuk ettirir.
- •Neredeyse tüm kiralamalar için ROU varlığı + kiralama yükümlülüğü muhasebeleştirir
- •ROU varlığını kiralama süresi boyunca itfa eder
- •Kiralama yükümlülüğü üzerinde faiz gideri kaydeder
- •Az sayıda istisna: kısa süreli (≤12 ay) ve düşük değerli varlıklar
- •Her kiralamayı faaliyet veya finansal kiralama olarak sınıflandırır
- •Finansal kiralamada: varlığı bilançodan çıkarır, kiralama alacağı tanır
- •Faaliyet kiralamasında: varlığı bilançosunda tutar, kira gelirini doğrusal olarak muhasebeleştirir
- •Büyük ölçüde eski IAS 17 hükümlerinin devamıdır
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir şirket 5 yıllığına ekipman kiralıyor ve her yıl sonunda 24.000 ₺ ödüyor. İskonto oranı %5. Kiralama başlangıcındaki kiralama yükümlülüğü nedir?
Anüite BD faktörü = (1 − (1,05)^-5) / 0,05 = 4,3295 Kiralama yükümlülüğü = 24.000 × 4,3295 ≈ 103.908 ₺
Yukarıdaki 103.908 ₺'lik kiralama yükümlülüğünde, 5 yıllık doğrusal ROU itfası ve %5 faizle, 1. yıl toplam kiralama gideri (itfa + faiz) nedir?
İtfa = 103.908 / 5 = yıllık 20.782 ₺ Faiz (1. yıl) = 103.908 × %5 = 5.195 ₺ 1. yıl toplam gider = 20.782 + 5.195 = 25.977 ₺ (24.000 ₺'lik nakit ödemeden yüksek — gider öne yüklenmiştir)
Bir şirket 11 ay süreyle aylık 500 ₺'ye bir fotokopi makinesi kiralıyor. Kullanım hakkı varlığı ve kiralama yükümlülüğü muhasebeleştirmeyi atlayabilir mi?
Kiralama süresi = 11 ay ≤ 12 ay → kısa süreli kiralama istisnasına uygun ROU varlığı veya kiralama yükümlülüğü muhasebeleştirilmez Bunun yerine, kiralama süresi boyunca aylık 500 ₺ doğrusal olarak gider yazılır
Bilgi kartları
Mini test
S1.IFRS 16'ya göre kiracı, (neredeyse) her kiralama için ne muhasebeleştirir?
S2.%5 iskonto oranıyla 24.000 ₺'lik 5 yıllık ödeme — yaklaşık kiralama yükümlülüğü nedir?
S3.Hangi kiralama ROU varlığı/yükümlülüğü muhasebeleştirmesinden istisna olabilir?
S4.IFRS 16 ile kiraya veren muhasebesine ne olur?
“IFRS 16'ya Göre Kiralama Muhasebesi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
IFRS 16'nın kiraya veren muhasebesini de kiracı muhasebesi gibi değiştirdiğini varsaymak. — Doğrusu: Kiraya verenler hâlâ çift (faaliyet/finansal) modeli kullanır; sadece kiracı muhasebesi kökten değişti.
Toplam kira ödeme tutarını kiralama yükümlülüğü olarak kullanmak. — Doğrusu: Yükümlülük, gelecekteki ödemelerin uygun oranla iskonto edilmiş bugünkü değeridir — iskonto edilmemiş ödemelerin toplamı değil.
Her kısa kiralama için ROU varlığı muhasebeleştirmek. — Doğrusu: Kısa süreli (≤12 ay) ve düşük değerli varlık kiralamaları istisna tutulup doğrudan doğrusal gider yazılabilir.
Her yıl eşit kiralama gideri beklemek. — Doğrusu: Yükümlülük üzerindeki faiz öne yüklenir, bu yüzden nakit ödemeler sabit olsa bile ilk yıllarda toplam gider daha yüksektir.
Sıkça sorulan sorular
IFRS 16'ya göre kiralama muhasebesi nedir?
Neredeyse tüm kiralamaların bilançoda kullanım hakkı varlığı ve kiralama yükümlülüğü olarak muhasebeleştirilmesini gerektiren tek kiracı modelidir.
Kiralama yükümlülüğü nasıl hesaplanır?
Gelecekteki kira ödemelerinin, kiralamada zımni oran ya da kiracının marjinal borçlanma faiz oranıyla iskonto edilmiş bugünkü değeri olarak hesaplanır.
IFRS 16'da hangi iskonto oranı kullanılır?
Kolayca belirlenebiliyorsa kiralamada zımni oran; belirlenemiyorsa kiracının marjinal borçlanma faiz oranı kullanılır.
IFRS 16 kiralama muhasebesinden istisnalar var mı?
Evet — 12 ay veya daha kısa kiralamalar ve düşük değerli varlık kiralamaları, ROU varlığı muhasebeleştirmeden doğrudan doğrusal olarak gider yazılabilir.