Özel Sipariş Fiyatlandırma Kararı Nedir?
Özel sipariş fiyatlandırması, bir işletmenin normal satış fiyatının altında, genellikle atıl üretim kapasitesi varken kabul edeceği tek seferlik bir siparişle ilgili kısa vadeli bir yönetim kararıdır. Karar, siparişin artan gelirinin artan (ilgili) maliyetlerini aşıp aşmadığına odaklanır.
Bir özel sipariş, özel fiyat birim değişken maliyeti ve siparişe özgü ek sabit maliyetleri aşıyorsa ve pozitif bir artan kâr yaratıyorsa kabul edilmelidir — atıl kapasite olduğu ve normal satışları etkilemediği varsayımıyla.
- •Atıl kapasiteyi kullanır
- •Özel fiyat hâlâ değişken maliyeti aşar
- •Artan kâr ekler
- •Normal satış fiyatını etkilemez
- •Kapasite atıl kalır
- •Fiyatın normal satışları yeme riski
- •Artan kâr elde edilmez
- •Gelecekteki indirimlere emsal oluşturabilir
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir işletmenin atıl kapasitesi var ve 18$/adet fiyatla 2.000 adetlik özel bir siparişi kabul edebilir. Değişken maliyet 12$/adet ve sipariş ek sabit maliyet gerektirmiyor. Kabul etmeli mi?
Artan kâr = (18−12) × 2.000 − 0 = 6 × 2.000 = 12.000 Kâr pozitif olduğundan (12.000$), özel sipariş kabul edilmelidir.
Aynı teklif, ancak kabul etmek 5.000$'lık özel ekipman kiralamayı gerektiriyor.
Artan kâr = (18−12) × 2.000 − 5.000 = 12.000 − 5.000 = 7.000 Hâlâ pozitif, bu yüzden yine kabul edilmeli — ancak kâr 7.000$'a düşer.
Bir alıcı 3.000 adet için 10$/adet teklif ediyor. Değişken maliyet 12$/adet, ek sabit maliyet yok. İşletme kabul etmeli mi?
Artan kâr = (10−12) × 3.000 − 0 = −2 × 3.000 = −6.000 Sonuç negatif — özel sipariş reddedilmeli, 6.000$ zarar oluştururdu.
Bilgi kartları
Mini test
S1.Özel fiyat 20$/adet, değişken maliyet 14$/adet, 1.000 adetlik sipariş, ek sabit maliyet yok. Artan kâr nedir?
S2.Aynı rakamlarla, ancak 2.000$ ek sabit maliyet gerekiyor. Yeni artan kâr nedir?
S3.Bir işletmenin özel sipariş fiyatlandırmasını güvenle uygulayabilmesi için ne doğru olmalı?
S4.Bir özel siparişin artan kârı negatif. İşletme ne yapmalı?
“Özel Sipariş Fiyatlandırma Kararı Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Özel fiyatı, dağıtılmış sabit gider dahil tam maliyetle (full absorption cost) karşılaştırmak. — Doğrusu: Özel fiyatı sadece değişken maliyet artı varsa ek (kaçınılabilir) sabit maliyetlerle karşılaştırın.
Tam kapasitede çalışırken yerinden edilen satışları düşünmeden özel siparişi kabul etmek. — Doğrusu: Sadece atıl kapasite varsa kabul edin, ya da yerinden edilen normal satışların kaybedilen katkı payını hesaba katın.
Siparişin normal müşterilere uygulanan fiyatları etkileyip etkilemeyeceğini göz ardı etmek. — Doğrusu: Normal müşterilerin düşük fiyatı öğrenip aynı fiyatı talep etme riskini düşünün.
Tüm sabit maliyetleri kararla ilgili saymak. — Doğrusu: Sadece özel sipariş nedeniyle değişen sabit maliyetler (artan sabit maliyetler) ilgilidir.
Sıkça sorulan sorular
Özel sipariş fiyatlandırması nedir?
Genellikle atıl üretim kapasitesini kullanmak için normal satış fiyatının altında tek seferlik bir siparişi kabul etme kararıdır.
Özel sipariş fiyatlandırma formülü nedir?
Artan kâr = (özel fiyat − birim değişken maliyet) × sipariş miktarı − ek sabit maliyetler.
Özel sipariş fiyatlandırma örnekleri nelerdir?
Durgun bir üretim döneminde toptan bir alıcının indirimli fiyatla toplu sipariş talep etmesi klasik bir örnektir.
Özel sipariş kararı nasıl hesaplanır?
Birim katkı payı (fiyat eksi değişken maliyet) sipariş miktarıyla çarpılır, ardından ek sabit maliyetler çıkarılır; sonuç pozitifse kabul edilir.