Maliyet-Hacim-Kar (CVP) Analizi Nedir?
Maliyet-Hacim-Kar analizi, bir şirketin maliyetleri, satış hacmi ve kâr arasındaki ilişkiyi gösterir. Yöneticilerin başabaş noktasını ve fiyatlandırma ile üretim kararlarını planlamasına yardımcı olur.
CVP analizi, sabit ve değişken maliyetleri karşılamak için kaç birim satılması gerektiğini (başabaş) ve hacim değiştikçe kârın nasıl değiştiğini hesaplar. Formül: Başabaş = Sabit Maliyetler / (Fiyat − Birim Değişken Maliyet).
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir kafe 3.000₺ sabit maliyet (kira, maaş) var. Her kahvenin maliyeti 2₺, satış fiyatı 5₺. Başabaş birimleri?
Başabaş = SM / (F − DM) Başabaş = 3.000₺ / (5₺ − 2₺) Başabaş = 3.000₺ / 3₺ = 1.000 kahve
1.200 kahve satıldığında (devam eden kafe örneği) kâr ne?
Toplam Gelir = 1.200 × 5₺ = 6.000₺ Toplam Değişken Maliyet = 1.200 × 2₺ = 2.400₺ Toplam Maliyet = 3.000₺ + 2.400₺ = 5.400₺ Kâr = 6.000₺ − 5.400₺ = 600₺
Kafe kahve fiyatını 6₺'e yükseltiyor. Yeni başabaş?
Başabaş = 3.000₺ / (6₺ − 2₺) Başabaş = 3.000₺ / 4₺ = 750 kahve (Daha az birim gerekli → aynı hacimde daha yüksek kâr)
Bilgi kartları
Mini test
S1.Ürün 100₺'e satılıyor, değişken maliyet 40₺, sabit maliyetler 6.000₺. Başabaş birimleri?
S2.CVP analizi HARIÇ aşağıdakinin tümünü varsayar:
S3.Sabit maliyetler %50 artarsa başabaş noktası…
S4.Başabaşta kâr:
“Maliyet-Hacim-Kar (CVP) Analizi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Başabaş birimlerini başabaş dolarlarla karıştırmak. — Doğrusu: Başabaş birimleri = SM/(F−DM); başabaş geliri = birimler × fiyat.
Değişken maliyetlerin hacimle ölçeklenmedığini sanmak. — Doğrusu: Birim başına değişken maliyetler sabittir; toplam değişken maliyetler satılan birimlerle ölçeklenir.
Başabaş hesaplamasında sabit maliyetleri görmezden gelmek. — Doğrusu: Sabit maliyetler ilk olarak karşılanmalı — başabaş noktasını dominate eder.
Başabaş sonrası kârın doğrusal olarak artmadığını düşünmek. — Doğrusu: Evet, artar — kâr = (birimler × katkı marjı) − sabit maliyetler. Sıfırdan sonra doğrusal.
Sıkça sorulan sorular
Neden başabaş analizi önemlidir?
Zarardan kaçınmak için gereken minimum satışları gösterir ve fiyatlandırma, üretim ve pazarlama stratejilerine yardımcı olur.
Başabaş negatif olabilir mi?
Hayır, başabaş noktası her zaman sıfır kârdır. Fakat şirket başabaşın altında çalışırken zarar edebilir.
İndirim başabaşı nasıl etkiler?
Fiyatı düşürmek gerekli başabaş birimlerini artırır — müşteriler indirim alır ama şirket daha fazla satmalı.
Başabaş tüm ürünler için aynı mı?
Hayır, her ürünün kendine özgü başabaşı vardır; fiyatı, değişken maliyeti ve ayrılan sabit maliyetlerine göre.