Maliyet-Hacim-Kâr (MHK) Analizi Nedir?
Maliyet-Hacim-Kâr analizi, maliyetler, satış hacmi ve fiyattaki değişimlerin işletmenin faaliyet kârını nasıl etkilediğini gösterir. Yönetim muhasebesinde başabaş analizinin ve kısa vadeli karar almanın temelidir.
MHK analizi; sabit maliyetler, birim değişken maliyet, satış fiyatı ve satış hacminin kârı nasıl belirlediğini inceler ve toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu başabaş noktasını merkeze alır.
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir işletmenin sabit maliyeti 10.000₺, birim satış fiyatı 50₺ ve birim değişken maliyeti 30₺. Başabaş noktasını bulun.
Katkı payı = F − DM = 50 − 30 = 20₺ Başabaş miktarı = SM / Katkı Payı = 10.000 / 20 = 500 adet Başabaş geliri = 500 × 50₺ = 25.000₺
Aynı işletme 5.000₺ hedef kâr istiyor. Kaç adet satmalı?
Hedef kâr için gerekli adet = (SM + Hedef Kâr) / Katkı Payı = (10.000 + 5.000) / 20 = 750 adet Kontrol: 750 × 20 − 10.000 = 5.000₺ ✓
İşletme fiyatı 60₺'ye çıkarırsa (DM=30₺, SM=10.000₺ sabit), yeni başabaş noktası nedir?
Yeni katkı payı = 60 − 30 = 30₺ Başabaş miktarı = 10.000 / 30 = 333,3 ≈ 334 adet Fiyat artışı başabaş noktasını düşürür (daha az adet gerekir).
Bilgi kartları
Mini test
S1.Bir işletmenin sabit maliyeti 10.000₺, birim fiyatı 50₺, birim değişken maliyeti 30₺. Başabaş miktarı kaç adettir?
S2.Katkı payı neyi ölçer?
S3.Başabaş noktasının üzerinde satılan her birim için kâr ne olur?
S4.Aşağıdakilerden hangisi MHK analizinin standart varsayımlarından biri DEĞİLDİR?
“Maliyet-Hacim-Kâr (MHK) Analizi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Başabaş noktasını hedef kâr noktasıyla karıştırmak. — Doğrusu: Başabaş sıfır kâr demektir; hedef kâr analizinde istenen kâr, katkı payına bölünmeden önce sabit maliyete eklenir.
Karma maliyetleri tamamen sabit ya da tamamen değişken saymak. — Doğrusu: MHK, yarı değişken maliyetlerin önce sabit ve değişken bileşenlerine ayrılmasını gerektirir (ör. yüksek-düşük yöntemi).
MHK'yı ilgili aralık dışında uygulamak. — Doğrusu: Sabit maliyetler ve birim değişken maliyet yalnızca belirli bir hacim aralığında geçerlidir — aşırı hacimlerde ikisi de değişebilir.
Sabit maliyeti katkı payı yerine toplam maliyete bölmek. — Doğrusu: Başabaş miktarı = Sabit Maliyet ÷ Birim Katkı Payı, asla toplam ya da değişken maliyete değil.
Sıkça sorulan sorular
MHK analizi nedir?
Maliyet-Hacim-Kâr analizi, maliyet, satış fiyatı ve hacimdeki değişimlerin işletmenin faaliyet kârını nasıl etkilediğini gösteren, başabaş noktasını merkeze alan bir yönetim muhasebesi aracıdır.
MHK başabaş formülü nedir?
Başabaş miktarı = Sabit Maliyet ÷ (Satış Fiyatı − Birim Değişken Maliyet), yani Sabit Maliyet ÷ Birim Katkı Payı.
Başabaş noktası tutar olarak nasıl hesaplanır?
Başabaş geliri = Başabaş miktarı × satış fiyatı, ya da Sabit Maliyet ÷ Katkı Payı Oranı.
MHK analizinin iş dünyasından örnekleri nelerdir?
Başabaş satış hedefi belirlemek, fiyatlandırma kararları, yeni ürün hattı eklemeye karar vermek ve bir kâr hedefine ulaşmak için kaç adet gerektiğini hesaplamak.