Adil Değer Ölçüm Hiyerarşisi Nedir?
Adil değer hiyerarşisi, bir varlık veya yükümlülüğün adil değerini ölçmek için kullanılan girdileri güvenilirliklerine göre sıralayan, IFRS 13 ve ABD GAAP (ASC 820) kapsamında tanımlanan üç seviyeli bir çerçevedir. Gözlemlenebilir piyasa verilerini, gözlemlenemeyen tahminlere göre önceliklendirir.
Adil değer hiyerarşisi, değerleme girdilerini Seviye 1 (aktif piyasalarda kote fiyatlar), Seviye 2 (kote fiyatlar dışındaki gözlemlenebilir girdiler) ve Seviye 3 (yönetimin kendi varsayımlarına dayanan gözlemlenemeyen girdiler) olarak sınıflandırır.
- 1↓Seviye 1Aktif piyasalarda, aynı varlık veya yükümlülük için kote (borsada işlem gören) fiyatlar. En güvenilir; herhangi bir düzeltme gerekmez.
- 2↓Seviye 2Kote fiyatlar dışındaki gözlemlenebilir girdiler — örn. benzer varlıkların fiyatları, faiz oranları, getiri eğrileri.
- 3Seviye 3İşletmenin kendi varsayımlarına dayanan gözlemlenemeyen girdiler — örn. özel bir şirket için indirgenmiş nakit akışı modeli.
Adım adım çözümlü örnekler
Bir şirket, NYSE'de 45 dolardan işlem gören halka açık bir şirketin hisselerine sahip. Hangi seviye geçerlidir?
Hisseler, doğrudan gözlemlenebilir bir kote fiyatla aktif bir piyasada işlem görüyor. Bu bir Seviye 1 girdisidir — herhangi bir düzeltme veya model gerekmez. Adil değer = kote fiyat × sahip olunan hisse sayısı.
Bir şirket sık işlem görmeyen bir kurumsal tahvile sahip; ancak benzer tahviller aktif olarak işlem görüyor ve getiri eğrileri gözlemlenebilir. Hangi seviye?
Bu spesifik tahvil için doğrudan bir kote fiyat yoktur. Ancak benzer tahvil fiyatları ve piyasa faiz oranları gözlemlenebilir. Bu bir Seviye 2 girdisidir — adil değer, benzer araçlar için gözlemlenebilir piyasa verileri kullanılarak tahmin edilir.
Bir şirket, piyasa karşılaştırması olmayan bir girişimdeki özel sermaye yatırımını, şirket içi tahmin edilen büyüme oranlarıyla indirgenmiş nakit akışı modeli kullanarak değerlemek zorunda. Hangi seviye?
Aktif bir piyasa ve karşılaştırılabilir gözlemlenebilir girdi yoktur. Değerleme, yönetimin kendi gözlemlenemeyen varsayımlarına (büyüme oranı, iskonto oranı) dayanır. Bu bir Seviye 3 girdisidir — en az güvenilir ancak bazen tek uygulanabilir yöntemdir.
Bilgi kartları
Mini test
S1.Aynı kalemler için aktif piyasalarda kote fiyatları hangi seviye kullanır?
S2.Yönetimin iç büyüme varsayımlarına dayanan bir indirgenmiş nakit akışı modeli neyin örneğidir?
S3.Adil değer ölçümünü hangi IFRS standardı düzenler?
S4.Benzer (ancak aynı olmayan) varlıklar için gözlemlenebilir fiyatlar hangi seviyeye girer?
“Adil Değer Ölçüm Hiyerarşisi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Tüm piyasa temelli değerlemelerin Seviye 1 olduğunu varsaymak. — Doğrusu: Yalnızca aktif piyasalarda aynı kalemler için kote fiyatlar Seviye 1'dir; benzer kalem fiyatları Seviye 2'dir.
Seviye 3'ü geçersiz veya GAAP dışı saymak. — Doğrusu: Seviye 3, standardın izin verdiği meşru bir seviyedir — sadece daha az güvenilirdir ve ek açıklama gerektirir.
Hiyerarşinin varlıkları değil girdileri sınıflandırdığını unutmak. — Doğrusu: Hiyerarşi, değerleme tekniğinde kullanılan girdileri sınıflandırır, varlığın kendisini değil.
Seviye 3 varlıklar için açıklama gerekliliklerini göz ardı etmek. — Doğrusu: IFRS 13, Seviye 3 bakiyelerinin mutabakatını ve gözlemlenemeyen girdilerin duyarlılık analizini gerektirir.
Sıkça sorulan sorular
Adil değer hiyerarşisi nedir?
IFRS 13 kapsamında, adil değer ölçümünde kullanılan girdileri gözlemlenebilirliklerine göre sıralayan üç seviyeli (Seviye 1, 2, 3) bir çerçevedir.
Adil değer hiyerarşisi formülü nedir?
Tek bir formül yoktur — sınıflandırma, girdilerin kote fiyat mı (Seviye 1), başka gözlemlenebilir veri mi (Seviye 2), yoksa gözlemlenemeyen varsayım mı (Seviye 3) olduğuna bağlıdır.
Adil değer hiyerarşisi örnekleri nelerdir?
Seviye 1: borsada işlem gören hisse senetleri. Seviye 2: getiri eğrilerinden fiyatlanan faiz oranı swap'ları. Seviye 3: DCF modeliyle değerlenen özel bir şirket.
Bir varlığın adil değer hiyerarşisi seviyesi nasıl belirlenir?
Önce aynı kalem için kote bir fiyat olup olmadığına bakılır (Seviye 1); yoksa gözlemlenebilir piyasa verisi olup olmadığına (Seviye 2); o da yoksa işletme kendi varsayımlarını kullanır (Seviye 3).