Öz Kaynak Yöntemi Nedir?
Öz kaynak yöntemi, bir yatırımcının başka bir işletme üzerinde önemli etkiye sahip olduğu -genellikle %20 ile %50 arasında ortaklık payı- ancak tam kontrolü elinde bulundurmadığı durumlarda kullanılan bir muhasebe yöntemidir. Yatırımcı, sadece kâr paylarını gelir olarak kaydetmek yerine, yatırımın taşınan değerini iştirakin kâr ve zararındaki payına göre düzenler.
Öz kaynak yönteminde yatırımcı, yatırımı maliyet bedeliyle kaydeder; ardından bu taşınan değeri iştirakin net kârından/zararından aldığı payla artırır veya azaltır ve alınan kâr paylarını düşer.
- •Önemli etki var, kontrol yok
- •Yatırım net kâr payına göre düzeltilir
- •Kâr payları taşınan değeri azaltır
- •İştirak zararları taşınan değeri azaltır
- •Önemli etki yok
- •Yatırım maliyet veya gerçeğe uygun değerde kalır
- •Kâr payları gelir olarak kaydedilir
- •İştirakin kâr/zararı muhasebeleştirilmez
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
A şirketi, B şirketinin %30'unu 200.000₺ karşılığında satın alıyor. B şirketi 60.000₺ net kâr açıklıyor ve 15.000₺ kâr payı dağıtıyor. Yıl sonu taşınan değeri bulun.
Net kârdan pay = %30 × 60.000₺ = 18.000₺ Kâr payından pay = %30 × 15.000₺ = 4.500₺ Taşınan değer = 200.000₺ + 18.000₺ − 4.500₺ = 213.500₺
X şirketi, Y şirketinin %25'ine sahip; ilk maliyet 500.000₺. Y şirketi 40.000₺ net zarar açıklıyor ve kâr payı dağıtmıyor. Yeni taşınan değer nedir?
Net zarardan pay = %25 × 40.000₺ = 10.000₺ Taşınan değer = 500.000₺ − 10.000₺ = 490.000₺
Bir yatırımcı, iştirakin %40'ına sahip; ilk yatırım 1.200.000₺. İştirak 300.000₺ net kâr elde ediyor ve toplam 50.000₺ kâr payı dağıtıyor. Taşınan değeri hesaplayın.
Net kârdan pay = %40 × 300.000₺ = 120.000₺ Alınan kâr payından pay = %40 × 50.000₺ = 20.000₺ Taşınan değer = 1.200.000₺ + 120.000₺ − 20.000₺ = 1.300.000₺
Bilgi kartları
Mini test
S1.Bir yatırımcı bir şirketin %35'ine sahip. İştirak 100.000₺ net kâr elde ediyor. Yatırımın taşınan değeri ne kadar artar?
S2.Öz kaynak yönteminde iştirakten alınan kâr payları nasıl kaydedilir?
S3.Öz kaynak yöntemi genellikle hangi ortaklık payında kullanılır?
S4.İştirak net zarar açıklarsa yatırımcının taşınan değeri ne olur?
“Öz Kaynak Yöntemi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Alınan tüm kâr paylarını yatırım geliri olarak kaydetmek. — Doğrusu: Kâr payları taşınan değeri azaltır; yalnızca net kârdan alınan pay gelirdir.
Öz kaynak yöntemini %10'un üzerindeki her yatırıma uygulamak. — Doğrusu: Öz kaynak yöntemi özellikle önemli etkinin bulunduğu, genellikle %20-%50 ortaklık paylarında uygulanır.
'Nakit almadık' diyerek iştirak zararlarını göz ardı etmek. — Doğrusu: Zararlar, herhangi bir nakit çıkışı olmasa bile taşınan değeri azaltır.
Öz kaynak yönteminde iştirakin tüm bilançosunu konsolide etmek. — Doğrusu: Öz kaynak yöntemi tam konsolidasyon değil, tek bir net yatırım kalemi raporlar.
Sıkça sorulan sorular
Öz kaynak yöntemi nedir?
Öz kaynak yöntemi, yatırımcının önemli etkiye sahip olduğu (genellikle %20-%50 ortaklık) yatırımlar için kullanılan, yatırımın değerini iştirakin kâr/zararındaki payına göre düzenleyen bir muhasebe yaklaşımıdır.
Öz kaynak yöntemi formülü nedir?
Taşınan Değer = İlk Maliyet + (Ortaklık Payı % × İştirak Net Kârı) − Alınan Kâr Payları.
Öz kaynak yöntemi örnekleri nelerdir?
Bir şirketin bir tedarikçide %30 pay satın alıp yatırım hesabını tedarikçinin yıllık net kârının %30'una göre düzeltmesi klasik bir öz kaynak yöntemi örneğidir.
Öz kaynak yöntemi yatırım bakiyesi nasıl hesaplanır?
İlk maliyetten başlayın, iştirakin net kârındaki ortaklık payınızı ekleyin ve dönem içinde alınan kâr paylarını çıkarın.