Dalton'un Kısmi Basınçlar Kanunu Nedir?
Dalton'un kanunu, bir gaz karışımının toplam basıncının, her bir gazın kısmi basınçlarının toplamı olduğunu belirtir — sanki her gaz tüm hacmi tek başına işgal etmiş gibi. Bu ilke, hava gibi gaz karışımlarını anlamak için çok önemlidir.
Dalton'un kanunu: P_toplam = P₁ + P₂ + P₃ + ... Her gaz, diğerlerinin etkisinden bağımsız olarak basınç oluşturur.
- •Gaz A: 0,5 atm (10 L'de tek başına)
- •Gaz B: 0,3 atm (10 L'de tek başına)
- •Gaz C: 0,2 atm (10 L'de tek başına)
- •Toplam basınç = 0,5 + 0,3 + 0,2 = 1,0 atm
- •Her gaz hâlâ kısmi basıncını oluşturur
- •Gazlar birbirleriyle etkileşmez
Kendin dene: interaktif hesaplayıcı
Adım adım çözümlü örnekler
Bir gaz karışımı 0,6 atm N₂, 0,2 atm O₂ ve 0,1 atm Ar içeriyor. Toplam basınç kaçtır?
P_toplam = P_N2 + P_O2 + P_Ar P_toplam = 0,6 + 0,2 + 0,1 = 0,9 atm
Deniz seviyesinde hava yaklaşık %78 N₂, %21 O₂ ve %1 Ar'dır. Toplam basınç 1 atm ise kısmi basınçlar nedir?
P_N2 = 0,78 × 1 = 0,78 atm P_O2 = 0,21 × 1 = 0,21 atm P_Ar = 0,01 × 1 = 0,01 atm Kontrol: 0,78 + 0,21 + 0,01 = 1,0 atm ✓
Kapalı bir kapda H₂'nin kısmi basıncı 0,4 atm ve O₂'nin 0,5 atm'dir. He eklenerek toplam 1,1 atm'ye ulaşılırsa, He'nin kısmi basıncı kaçtır?
P_toplam = P_H2 + P_O2 + P_He 1,1 = 0,4 + 0,5 + P_He P_He = 1,1 − 0,9 = 0,2 atm
Bilgi kartları
Mini test
S1.10 L'lik bir kapda 0,6 atm N₂ ve 0,4 atm O₂ karışırsa, toplam basınç…
S2.Hava %78 N₂'dir. Atmosfer basıncı 760 mmHg ise, N₂'nin kısmi basıncı…
S3.Dalton'un kanunu şunları varsayar…
S4.Bir kapda iki gazın kısmi basınçları 3 atm ve 2 atm'dir. Üçüncü gaz eklenerek toplam 6 atm'ye çıkarılırsa, üçüncü gazın kısmi basıncı…
“Dalton'un Kısmi Basınçlar Kanunu Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Gaz hacimleriyle aynı şekilde toplam basınç oluştuğunu sanmak. — Doğrusu: Hacimler toplansa bile (V_toplam = V₁ + V₂), kısmi basınçlar Dalton'un kanununa göre bağımsız toplanır.
Gazların birbirinin basıncıyla karışıp etkilediğini sanmak. — Doğrusu: İdeal gazlar etkileşmez — her gazın basıncı bağımsızdır.
Kısmi basınç ile toplam basıncı karıştırmak. — Doğrusu: Kısmi = bir gazın katkısı; toplam = tüm gazların toplamı.
Dalton'un kanununu reaksiyona giren gazlara uygulamak. — Doğrusu: Kanun sadece tepkime görmemiş, ideal gaz karışımlarında geçerlidir.
Sıkça sorulan sorular
Dalton'un kısmi basınçlar kanunu nedir?
Toplam basınç = karışımdaki her gazın kısmi basınçlarının toplamı. Her gaz, sanki kapı tek başına doldurmuş gibi basınç oluşturur.
Neden Dalton'un kanunu çalışır?
İdeal gaz molekülleri çok uzaktadır ve etkileşmez, bu nedenle her gazın basınç katkısı bağımsızdır.
Mol kesrinden kısmi basınç nasıl hesaplanır?
Kısmi basınç = mol kesri × toplam basınç.
Havada oksijen kısmi basıncı kaçtır?
Hava ~%21 O₂'dir, bu nedenle 1 atm toplam basınçta P_O2 ≈ 0,21 atm.