Le Chatelier İlkesi Nedir?
Le Chatelier İlkesi, dengede olan bir sistem üzerine gerilim uygulandığında, bu gerilime karşı koymak ve dengeyi yeniden sağlamak için kaydığını söyler. Bu, konsantrasyon, sıcaklık ve basınç değişikliklerine uygulanır.
Dengede olan bir sistem, gerilime (konsantrasyon, sıcaklık veya basınç değişiklikleri) tepki verip değişime karşı koyan yönde kayar: basınç artarsa, az mol tarafına kayar; sıcaklık artarsa, endotermik yönüne kayar.
- 1↓Sistem dengedeİleri ve ters hızlar eşit
- 2↓Gerilim uygulanırKonsantrasyon, sıcaklık veya basınç değişir
- 3↓Sistem tepki verirDeğişime karşı koymak için kayar
- 4Yeni dengeHızlar tekrar dengelenir
Adım adım çözümlü örnekler
N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ dengesi daha fazla N₂ eklenerek bozuluyor. Hangi yöne kayar?
N₂ eklenmesi reaktant konsantrasyonunu arttırır. Sistem SAĞA (ileri) kayar, fazla N₂'yi tüketir.
H₂ + I₂ ⇌ 2HI sistemi 200 K'de dengede. Sıcaklık 400 K'ye yükseltiliyor. İleri tepkime endotermik. Hangi yöne kayar?
Sıcaklık artması, endotermik yönü (ileri) tercih eder. Denge SAĞA kayar.
2NO₂(g) ⇌ N₂O₄(g) kapalı kapıda dengede. Hacim azaltılarak basınç artırılıyor. Hangi tarafta daha az mol vardır?
Sol: 2 mol NO₂; Sağ: 1 mol N₂O₄. Basınç artması dengeyi SAĞA kaydırır (az mol).
Bilgi kartları
Mini test
S1.Le Chatelier İlkesi ne öngörür?
S2.Dengeden ürün çıkarılması hangi yöne kaydırır?
S3.CO₂(g) ⇌ CO(g) + ½O₂(g) için hangi gerilim ürünleri tercih eder?
S4.Katalizör dengeyi kaydırır mı?
“Le Chatelier İlkesi Nedir?” için tüm kartlar, çözümlü adımlar ve AI hoca desteği Notek'te — sınavdan önce elle çalış.
Sık yapılan hatalar
Katalizör eklenmesi dengeyi kaydırır. — Doğrusu: Katalizörler dengeyi değiştirmez; daha hızlı ulaşılır.
Basınç azaltması her zaman sağa kaydırır. — Doğrusu: Basınç kayması, az mol olan tarafa bağlıdır.
Sıcaklık artması her zaman ürünleri tercih eder. — Doğrusu: Buna ileri tepkimenin endotermik veya ekzotermik olması bağlıdır.
Le Chatelier kayması, denge sabitini K değiştirir. — Doğrusu: K belirli sıcaklıkta sabittir; sadece sıcaklık K'yi değiştirir.
Sıkça sorulan sorular
Le Chatelier İlkesi nedir?
Dengede olan bir sistem, uygulanan gerilime (konsantrasyon, sıcaklık veya basınç değişikliği) karşı koymak için kayar.
Reaktan eklenmesi dengeyi nasıl etkiler?
Reaktan eklenmesi dengeyi sağa (ileri) kaydırarak fazlasını tüketir.
Basınç her zaman dengeyi aynı şekilde etkiler mi?
Hayır — basınç, dengeyi daha az gaz molü olan tarafa kaydırır.
Sıcaklık dengeyi kaydırabilir mi?
Evet. Sıcaklık artması endotermik yönü tercih eder; azalması ekzotermik yönü.